Službeni glasnik BiH, broj 99/14

Ustavni sud Bosne i Hercegovine u Velikom vijeću, u predmetu broj AP 2946/11, rješavajući apelaciju Damira Crnjanija, na osnovu člana VI/3.b) Ustava Bosne i Hercegovine, člana 57. stav (2) tačka b) i člana 59. st. (1) i (3) Pravila Ustavnog suda Bosne i Hercegovine ("Službeni glasnik Bosne i Hercegovine" br. 22/14 i 57/14), u sastavu: Valerija Galić, predsjednica Miodrag Simović, potpredsjednik Seada Palavrić, potpredsjednica Mato Tadić, sudija Mirsad Ćeman, sudija Zlatko M. Knežević, sudija na sjednici održanoj 18. novembra 2014. godine donio je

ODLUKU O DOPUSTIVOSTI I MERITUMU

Odbija se kao neosnovana apelacija Damira Crnjanija podnesena protiv Presude Vrhovnog suda Federacije Bosne i Hercegovine broj 09 0 K 000313 10 Kž 15 od 16. marta 2011. godine i Presude Kantonalnog suda u Sarajevu broj 09 0 K 000313 07 K od 7. oktobra 2010. godine.

Odluku objaviti u "Službenom glasniku Bosne i Hercegovine", "Službenim novinama Federacije Bosne i Hercegovine", "Službenom glasniku Republike Srpske" i "Službenom glasniku Distrikta Brčko Bosne i Hercegovine".

OBRAZLOŽENJE

I. Uvod

1. Damir Crnjani (u daljnjem tekstu: apelant), trenutno na izdržavanju kazne zatvora u KPZ-u Zenica, kojeg zastupa Muhidin Kapo, advokat iz Sarajeva, podnio je 18. jula 2011. godine apelaciju Ustavnom sudu Bosne i Hercegovine (u daljnjem tekstu: Ustavni sud) protiv Presude Vrhovnog suda Federacije Bosne i Hercegovine (u daljnjem tekstu: Vrhovni sud) broj 09 0 K 000313 10 Kž 15 od 16. marta 2011. godine i Presude Kantonalnog suda u Sarajevu (u daljnjem tekstu: Kantonalni sud) broj 09 0 K 000313 07 K od 7. oktobra 2010. godine.

2. Apelant je lično 21. jula 2011. godine podnio apelaciju protiv navedenih presuda, koja je zavedena pod istim brojem AP 2946/11, a podneskom od 25. augusta 2014. godine dopunio je apelaciju.

II. Postupak pred Ustavnim sudom

3. Na osnovu člana 23. st. (2) i (3) Pravila Ustavnog suda, od Vrhovnog suda, Kantonalnog suda, te od Kantonalnog tužilaštva Kantona Sarajevo (u daljnjem tekstu: Kantonalno tužilaštvo) zatraženo je 2. juna 2014. godine da dostave odgovore na apelaciju.

4. Vrhovni sud, Kantonalni sud i Kantonalno tužilaštvo su odgovore na apelaciju dostavili u periodu od 6. do 11. juna 2014. godine.

III. Činjenično stanje

5. Činjenice predmeta koje proizlaze iz apelantovih navoda i dokumenata predočenih Ustavnom sudu mogu se sumirati na sljedeći način.

6. Prema stanju spisa, Kantonalno tužilaštvo je podnijelo Optužnicu protiv apelanta broj KT-2503/07 od 14. novembra 2007. godine, koju je 15. novembra 2007. godine u cijelosti potvrdio Kantonalni sud, zbog toga što je na teritoriji Republike Srbije (u daljnjem tekstu: R Srbija) počinio tri krivična djela ubistva iz člana 166. stav 2. tačka d) Krivičnog zakona FBiH (u daljnjem tekstu: KZFBiH), a sve u vezi s članom 54. KZFBiH.

7. Kantonalni sud je na osnovu provedenih dokaza kako pojedinačno tako i u njihovom međusobnom sklopu i povezanosti utvrdio apelantovu odgovornost za krivična djela koja su mu stavljena na teret, te donio Presudu broj 09 0 K 000313 07 K od 7. oktobra 2010. godine, kojom je apelant proglašen krivim što je u noći između 14. i 15. jula 2007. godine u Beogradu, R Srbija, naselje Bele Vode, na način pobliže preciziran u izreci presude, usmrtio dva lica iz koristoljublja, te jedno lice da bi prikrio izvršenje drugog krivičnog djela. On je time počinio krivično djelo ubistva iz člana 166. stav 2. tačka d) KZFBiH, a u vezi s članom 54. istog zakona, pa mu je sud za navedena krivična djela utvrdio kazne dugotrajnog zatvora od po 28 godina, te kaznu dugotrajnog zatvora u trajanju od 33 godine, nakon čega ga je sud primjenom člana 54. stav 2. tačka a) KZBiH osudio na jedinstvenu kaznu dugotrajnog zatvora u trajanju od 33 godine.

8. Istom presudom, na osnovu odredbe člana 78. KZFBiH, od apelanta su oduzeti sječivo sjekire i drvena drška za sjekiru, a na osnovu odredaba čl. 114. i 115. KZFBiH oduzeti su mu i predmeti koji su pobliže precizirani u izreci presude. Dalje, na osnovu odredbe člana 57. KZFBiH apelantu je u izrečenu kaznu zatvora uračunato vrijeme provedeno u pritvoru od 26. jula 2007. godine, pri čemu je apelant oslobođen dužnosti plaćanja naknade troškova krivičnog postupka. Konačno, oštećeni u postupku Marinko Majstorović i Dragić Sitarica su sa imovinskopravnim zahtjevom upućeni na parnični postupak.

9. Kantonalni sud je u iscrpnom obrazloženju datom na skoro 50 stranica taksativno naveo sve provedene dokaze optužbe i odbrane, pri čemu se osvrnuo i na dokaze, odnosno dodatne dokaze odbrane koji nisu prihvaćeni (iscrpnije na str. od 3. do 9. obrazloženja). U vezi s prijedlogom odbrane da se kao dokaz provede saslušanje Borjane Pavlović, Jasmine Đumzel i Milice Miščević (državljanke R Srbije), Kantonalni sud je naveo da navedeni dokazi nisu provedeni uz pojašnjenje zašto to nije učinjeno. U vezi s tim je naglašeno da je na glavnom pretresu održanom 15. marta 2010. godine odbrani neposredno uručen zapisnik o saslušanju svjedokinje Borjane Pavlović, ali da odbrana do zaključenja glavnog pretresa nije ponudila prijedlog sudu za eventualno korištenje zapisnika. U vezi s dokazom odbrane da se saslušaju Jasmina Đumzel i Milica Miščević, Kantonalni sud je naveo da odbrana te dokaze nije izvela. Naime, kako je istakao Kantonalni sud, navedeni sud je u više navrata bezuspješno pozivao navedene svjedokinje koje žive u Beogradu, jer se one očigledno nisu odazvale pozivu suda, pri čemu navedeni sud nije imao mogućnosti da osigura njihovo prisustvo na glavnom pretresu zbog objektivnih razloga (navedene svjedokinje žive na teritoriji druge države). Naglašeno je da imenovane svjedokinje nisu saslušane ni u fazi istrage, pa zbog toga nije bilo moguće osigurati da se njihov iskaz koristi u smislu odredbe člana 288. ZKPFBiH, pri čemu ni odbrana nije osigurala njihovo prisustvo. U pogledu prijedloga odbrane za izvođenje dodatnih dokaza, Kantonalni sud je ocijenio da dodatni dokazi ne mogu biti izvedeni u situaciji kada optužba na sudu nije izvela niti jedan dodatni dokaz, a što je u skladu s odredbom člana 291. ZKPFBiH. Pojašnjeno je da je odbrana na glavnom pretresu održanom 30. augusta 2010. godine predložila da se kao dodatni dokaz pregleda videokaseta s uviđaja od 26. jula 2007. godine u Gradačačkoj ulici, za koji se odbrana opredijelila kao za dodatni dokaz (povodom navedenog uviđaja tokom postupka je kao dokaz optužbe izveden dokaz uvidom i čitanjem zapisnika o uviđaju od 26. jula 2007. godine i kao svjedok saslušan Kenan Kapo koji je prisustvovao uviđaju). Kantonalni sud je istakao da je u takvoj procesnoj situaciji odbrana na kraju dokaznog postupka kao dodatni dokaz predložila da se izvede dokaz neposrednim opažanjem sjekire koja je pronađena na licu mjesta prilikom uviđaja, pri čemu je pojasnio da je tokom postupka kao dokaz optužbe izveden dokaz uvidom i u tu sjekiru, ali je tom prilikom, uz saglasnost stranaka, sjekira primljena kao dokaz, ali bez njenog neposrednog posmatranja. U takvoj situaciji, kako je istakao Kantonalni sud, kada je odbačen prijedlog odbrane za izvođenje navedenih dokaza, odnosno dodatnih dokaza, navedeni sud je imao u vidu da neizvođenjem navedenih dokaza sud nije dao prednost optužbi u odnosu na odbranu u pogledu izvođenja dokaza.

10. Kantonalni sud se, prije ocjene dokaza i utvrđivanja činjeničnog stanja, osvrnuo na način na koji su organi gonjenja Bosne i Hercegovine preuzeli apelantovo krivično gonjenje, imajući u vidu da odbrana uporno osporava navedenu okolnost. Kantonalni sud je dao detaljno obrazloženje, a što proizlazi iz sadržaja dokaza provedenih tokom postupka, tj. da je Okružno javno tužilaštvo u Beogradu 26. jula 2007. godine dostavilo Tužilaštvu Bosne i Hercegovine (u daljnjem tekstu: Tužilaštvo BiH) Zamolnicu broj KTN-428/07 za apelantovo saslušanje zbog osnovane sumnje da je počinio krivično djelo ubistva iz člana 114. stav 1. KZ R Srbije, a sve, kako je istaknuto, u smislu člana 2.a) Memoranduma o saglasnosti o ostvarivanju i unapređenju saradnje u borbi protiv svih oblika teškog kriminala zaključenog između Republičkog javnog tužilaštva i Tužilaštva za ratne zločine R Srbije i Tužiteljstva/Tužilaštva Bosne i Hercegovine (u daljnjem tekstu: Memorandum), te Drugog dodatnog protokola uz Evropsku konvenciju o međusobnom preuzimanju pravne pomoći u krivičnim pravima iz 1959. godine (u daljnjem tekstu: Drugi dodatni protokol). Dalje je pojašnjeno da je Tužilaštvo Bosne i Hercegovine (u daljnjem tekstu: Tužilaštvo BiH), postupajući u skladu sa spomenutom zamolnicom, preduzelo određene radnje i izdalo odgovarajuće naredbe (apelantovo saslušanje, te uzimanje dlaka i bukalne sluznice), nakon čega je apelant kao osumnjičeni saslušan (pred Tužilaštvom BiH), a da je potom Okružno javno tužilaštvo u Beogradu dostavilo odgovarajuće priloge i dokaze o preuzimanju krivičnog gonjenja tada osumnjičenog apelanta, državljanina BiH s prebivalištem u Sarajevu, i koji je u tom trenutku bio dostupan organima gonjenja u BiH. Kantonalni sud je pojasnio da je Tužilaštvo BiH uputilo prijedlog Sudu Bosne i Hercegovine (u daljnjem tekstu: Sud BiH) za određivanje mjere pritvora za tada osumnjičenog apelanta, ali se navedeni sud proglasio nenadležnim i kompletan predmet ustupio Kantonalnom sudu. Nakon toga je Kantonalno tužilaštvo preduzelo radnje krivičnog gonjenja zbog krivičnog djela ubistva iz člana 166. stav 2. ZKPFBiH, te je u vezi s tim Kantonalnom sudu dostavilo prijedlog da se apelantu odredi mjera pritvora, kojem je udovoljeno, u smislu člana 46. ZKPFBiH. Kantonalni sud je pojasnio da je nakon toga uslijedila korespondencija između nadležnih ministarstava pravde R Srbije i Bosne i Hercegovine, u skladu s Ugovorom između Bosne i Hercegovine i Srbije i Crne Gore o pravnoj pomoći u građanskim i krivičnim stvarima iz 2005. godine (u daljnjem tekstu: Ugovor), nakon čega je 14. novembra 2007. godine podignuta optužnica, koja je potvrđena 15. novembra 2007. godine. Kantonalni sud je obrazložio da je postupao u skladu s potvrđenom optužnicom naglasivši da sve dokaze koje je pribavilo Kantonalno tužilaštvo smatra zakonitim zato što je nadležni kantonalni tužilac preduzimao radnje krivičnog gonjenja protiv državljanina Bosne i Hercegovine, koji ima prebivalište u Sarajevu (odredbe člana 28. ZKPFBiH, forum domicilii), te u skladu s njegovom osnovnom dužnošću da otkriva i goni učinioce krivičnih djela i u tom smislu preduzimao sve radnje propisane zakonom (član 45. ZKPFBiH).

11. Kantonalni sud je, potom, ocjenjujući sve provedene dokaze (koji su detaljno elaborirani na str. od 11. do 40. obrazloženja), zaključio da je Kantonalno tužilaštvo na siguran i pouzdan način dokazalo da je apelant počinio krivično djelo koje mu je stavljeno na teret. Dakle, Kantonalni sud je tokom postupka nesporno zaključio da je apelant u noći između 14. i 15. jula 2007. godine u Beogradu, R Srbija, naselje Bele Vode, došavši u posjetu u kuću rodbine u ul. Vodovodskoj II, gdje je živjela porodica Sitarica, u namjeri da ih liši života, te da pribavi protivpravnu imovinsku korist za kupovinu putničkog automobila, a znajući da imaju novac, sjekirom koju je pronašao u hodniku kuće, više puta sječivom udario tetku Gordanu, a potom i tetka Zorana, nanijevši im teške tjelesne povrede opasne po život od kojih je nastupila smrt navedenih lica, nakon čega je izvršio premetačinu kuće i uzeo i prisvojio 4.700,00 eura, 1.500,00 CHF, te četiri mobilna telefona i tri fotoaparata, koji su detaljno opisani u obrazloženju presude. Tokom postupka je nesporno utvrđeno da je apelant znao da je o njegovoj posjeti obaviještena kćerka ubijenih, apelantova rodica Zorica Sitarica, koja je trebala da se vrati kući, odlučivši da je sačeka kako bi i nju lišio života i prikrio pričinjena ubistva, pa kada je Zorica ušla u kuću više puta ju je oštricom sjekire udario po glavi, nanijevši joj teške tjelesne povrede opasne po život koje su prouzrokovale njenu smrt, nakon čega je leševe zapalio usljed čega su se od dima ugušila tri psa koja su bila u kući, a potom se sa mjesta događaja udaljio vozilom koje je pripadalo porodici Sitarica, koje je ostavio u ul. Vodovodska. Tokom postupka je, također, nesporno utvrđeno da se apelant 15. jula 2007. godine u Sarajevo vratio taksijem, te da je nakon dolaska u Sarajevo kupio vozilo BMW, zatim da je u banci zamijenio efektivu izraženu u CHF, nakon čega je kupio i ostale stvari, a ostatak novca, mobitele i fotoaparate je ostavio u gepeku kupljenog automobila.

12. Kantonalni sud je pojasnio da je Kantonalno tužilaštvo predočilo brojne materijalne dokaze koji potvrđuju da je apelant na mjestu događaja ostavio mnoštvo tragova koji se dovode u vezu s preduzetim radnjama prilikom lišavanja života oštećenih. Dakle, pronađeni su apelantovi tragovi na šoljici kafe, tetrapaku, štilu od sjekire, lopatici, plastičnoj posudi, karticama, volanu itd., odnosno na svim onim predmetima koji su korišteni prije, u toku i nakon počinjenog krivičnog djela. Naglašeno je i da su pored tragova oštećenih pronađeni samo apelantovi tragovi, iako je s mjesta događaja uzeto oko 70 različitih uzoraka, a što predstavlja veliki broj.

13. U pogledu apelantove vinosti, Kantonalni sud je utvrdio da su se u apelantovim radnjama stekla sva bitna obilježja krivičnog djela ubistva, pri čemu je apelant postupao s direktnim umišljajem, jer je htio i ostvario zabranjenu posljedicu, o čemu se sud iscrpnije izjasnio na 43. stranici obrazloženja.

14. U odnosu na navode odbrane da su apelantu onemogućeni pravo na odbranu i pravo na branioca u trenutku kada je dobio status osumnjičenog, Kantonalni sud je te navode ocijenio neosnovanim. Pojašnjeno je da je apelant shodno rezultatima dokaznog postupka dobio status osumnjičenog u trenutku kada je izveden pred Tužilaštvo BiH radi davanja izjave. Dalje je naglašeno da apelant prije toga nije imao taj status, a što proizlazi iz sadržaja iskaza saslušanih svjedoka Kujače, Numanovića i Mešića i sadržaja preambule zapisnika o apelantovom saslušanju od 26. jula 2007. godine. Kantonalni sud je pojasnio da se prilikom apelantovog dolaska u MUP postupilo prema zamolnici, kao i naredbi da se s apelantom obavi razgovor na okolnosti njegovog boravka u Beogradu, te da se od apelanta izuzmu uzorci za dobijanje DNK profila, a o čemu je sačinjena službena zabilješka, a tek nakon dolaska u Tužilaštvo BiH apelant je dobio status osumnjičenog, kada je donesena i naredba o provođenju istrage, kada je apelant poučen o svom statusu i pravima i kada mu je postavljen branilac po službenoj dužnosti s kojim je imao mogućnost konsultacije i razgovora, prije davanja iskaza. Prema sadržaju zapisnika od 26. jula 2007. godine, koji je apelant uredno potpisao, proizlazi da je apelant s predočene liste advokata izabrao advokata Omara Mehmedbašića, koji mu je postavljen za branioca po službenoj dužnosti. U pogledu priznanja koje je apelant dao u fazi istrage, Kantonalni sud je istakao da svoju odluku nije zasnovao na apelantovom priznanju već na svim izvedenim dokazima (o čemu se sud iscrpnije izjasnio na stranici 45. obrazloženja).

15. Prilikom odmjeravanja utvrđenih kazni, kao i prilikom izricanja jedinstvene kazne dugotrajnog zatvora, Sud je od olakšavajućih okolnosti prihvatio okolnost da apelant ranije nije bio osuđivan i da se radi o licu koje je u vrijeme izvršenja krivičnog djela tek napunilo 21 godinu života, dok je od otežavajućih okolnosti prihvatio da je apelant krivična djela počinio u kući porodice Sitarica u koju je došao kao njihov bliski srodnik, pri čemu je u potpunosti iskoristio postojeće odnose koji su vladali među njima (ljubav i povjerenje), da je krivična djela počinio prema bliskim srodnicima, da je kao sredstvo izvršenja koristio sjekiru kojom je oštećenim nanio brojne ozljede itd. (o čemu se Sud iscrpnije izjasnio na str. 47. obrazloženja). Prema ocjeni Kantonalnog suda, utvrđena kazna zatvora i izrečena jedinstvena kazna dugotrajnog zatvora adekvatne su okolnostima pod kojima je apelant počinio navedena krivična djela, stepenu krivične odgovornosti, nalazeći da se samo takvom kaznom može ostvariti svrha kažnjavanja, u smislu odredbe člana 42. KZFBiH, odnosno da će izrečena jedinstvena kazna dugotrajnog zatvora u trajanju od 33 godine djelovati odgojno na apelanta, ali i na ostale da ne čine takva krivična djela.

16. Odlučujući o žalbama stranaka podnesenim protiv prvostepene presude, Vrhovni sud je na sjednici Vijeća donio Presudu broj 09 0 K 000313 10 Kž 15 od 16. marta 2011. godine, kojom je odbio žalbe i potvrdio osporenu presudu.

17. Vrhovni sud je nakon ispitivanja prvostepene presude u granicama žalbenih razloga zaključio da je navedena presuda zakonita prihvatajući u cijelosti stav i zaključke prvostepenog suda. U vezi s apelantovim prigovorima kojim osporava nadležnost Kantonalnog suda, ukazujući na to da nije bilo potrebnog odobrenja nadležnog ministarstva za pokretanje krivičnog postupka, pri čemu osporava i način na koji je vršena komunikacija između nadležnih organa, zatim nadležnost Kantonalnog suda i sl., Vrhovni sud se iscrpno izjasnio na str. od 3. do 5. obrazloženja presude. Obrazlažući stav o neosnovanosti tih navoda, Vrhovni sud je, između ostalog, naveo da je tokom postupka nesporno utvrđeno da su ubistva izvršena u noći između 14. i 15. jula 2007. godine na području Beograda, R Srbija, i da se apelant 15. jula 2007. godine vratio taksijem iz Beograda. Isto tako je nesporno da je apelant državljanin Bosne i Hercegovine sa stalnim prebivalištem u Sarajevu, te da je 26. jula 2007. godine Okružno javno tužilaštvo iz Beograda poslalo Tužilaštvu BiH zamolnicu za apelantovo saslušanje, a potom i potreban dokazni materijal zajedno s krivičnom prijavom PU za Grad Beograd za preuzimanje krivičnog gonjenja protiv apelanta zbog krivičnog djela teškog ubistva, jer apelant nije bio dostupan organima gonjenja u R Srbiji. U vezi s apelantovim prigovorom da nije postojalo potrebno odobrenje nadležnog ministarstva za pokretanje krivičnog postupka protiv njega, Vrhovni sud se pozvao na odredbe člana 225. ZKPFBiH, koji propisuje da u slučaju kada je krivično djelo izvršeno van teritorije Federacije BiH tužilac može preduzeti krivično gonjenje ako je to krivično djelo propisano u KZFBiH, zatim propisuje uvjete za to, koji su u konkretnom slučaju nesporno ispunjeni, te precizira da tužilac može preduzeti krivično gonjenje bez obzira na zakon države na čijoj je teritoriji djelo izvršeno, ako se to djelo smatra krivičnim djelom prema pravilima međunarodnog prava, u šta spada krivično djelo ubistva, pri čemu je naglašeno da identične odredbe sadrži i KZBiH. Pojašnjeno je da se u konkretnom slučaju radi o primjeni tzv. nacionalnog principa, pa stoga, prema ocjeni Vrhovnog suda, nadležnom Kantonalnom tužilaštvu nije bilo potrebno nikakvo odobrenje nadležnog državnog organa za preduzimanje krivičnog gonjenja protiv apelanta, pri čemu se apelant pogrešno poziva na odredbu člana 223. ZKPFBiH, koja propisuje da je takvo odobrenje potrebno samo kada je zakonom izričito propisano, a predmetni slučaj ne spada u takve izuzetke. U vezi s komunikacijom nadležnih organa u predmetnom slučaju, naglašeno je da je početna komunikacija započela preko Interpola BiH, koji je u sastavu SIPA-e, što proizlazi iz podneska Policijske uprave za Grad Beograd broj 02/3-514/07 od 23. jula 2007. godine. Osim toga, kako je istakao Vrhovni sud, da je ta komunikacija i izostala, a iz provedenih dokaza proizlazi da nije, apelant nije naveo kakve su štetne posljedice nastupile za njega, pa se apelantovi prigovori da se osporena presuda zasniva na nedopuštenim dokazima čine neosnovanim.

18. Vrhovni sud je ocijenio neosnovanim apelantove prigovore da mu je prvostepeni sud povrijedio pravo na odbranu jer prilikom saslušanja u MUP-u nije imao branioca, odnosno da ga je branilac kojeg mu je sud postavio po službenoj dužnosti (advokat Omar Mehmedbašić) nestručno branio. U vezi s tim prigovorima, Vrhovni sud je naveo da iz zapisnika Tužilaštva BiH od 26. jula 2007. godine proizlazi da je apelant u svojstvu osumnjičenog prvi put saslušan u navedenom tužilaštvu, te da je apelant prije ispitivanja s predočene liste advokata sam izabrao branioca po službenoj dužnosti, upravo advokata Omara Mehmedbašića, koji je prisustvovao tom ispitivanju, a imenovani advokat je apelanta branio u istražnom postupku i na glavnom pretresu sve do 2. jula 2008. godine kada je apelant podnio zahtjev za njegovo razrješenje, nakon čega je prvostepeni sud 4. jula 2008. godine donio rješenje o razrješenju imenovanog advokata uz istovremeno postavljanje novog branioca po službenoj dužnosti (advokat Muhidin Kapo). Dalje, Vrhovni sud je pojasnio da u spisu ne postoje dokazi da je apelant u svojstvu osumnjičenog bio saslušan u MUP-u, a u odnosu na navedene okolnosti svjedočili su Vehbo Nuhanović, Igor Kujača i Dževad Mešić, koji prilikom svjedočenja nisu potvrdili apelantove navode, kao što je detaljno ispitao i prvostepeni sud, niti se na takvom dokazu zasniva osporena presuda (o čemu se Vrhovni sud detaljnije izjasnio na stranici 6. obrazloženja).

19. U kontekstu apelantovog prigovora da je prvostepeni sud postupio suprotno odredbi člana 266. stav 2. ZKPFBiH kada je nakon izmjene članova vijeća koje je sudilo, odnosno nakon odlaganja glavnog pretresa, koje je trajalo duže od 30 dana, odbio zahtjev odbrane da se svi do tada saslušani svjedoci i vještaci saslušavaju ponovo, Vrhovni sud se iscrpno izjasnio o neosnovanosti tog prigovora na str. 7. i 8. osporene presude. Vrhovni sud je, između ostalog, pojasnio da iz zapisnika s ročišta proizlazi sasvim suprotno, odnosno da se 14. aprila i 14. maja 2008. godine izmijenio sastav vijeća, ali da je nakon toga pretres počinjao iznova, u smislu člana 266. stav 2. ZKPFBiH, pri čemu su se u nastavku postupka, uz izričitu saglasnost stranaka, koristili iskazi svjedoka koji su dati na ranijem pretresu (radilo se o tri svjedoka), pri čemu je i tonska reprodukcija glavnog pretresa od 22. januara 2008. godine vršena na glavnom pretresu od 5. juna 2008. godine, pa su na taj način pred izmijenjenim članovima Vijeća bili ponovljeni provedeni dokazi, tako da se tonska reprodukcija nastavila sve do glavnog pretresa koji je održan 11. augusta 2008. godine kada je odbrana predložila da se daljnja reprodukcija više ne vrši, već da se provedeni dokazi preuzmu, odnosno koriste. Još je pojašnjeno da je 16. jula 2010. godine izmijenjeno Vijeće i da je nakon toga pretres ponovo počeo iznova, da se nakon toga vršila djelimična reprodukcija do tada provedenih dokaza na pretresima kada je, uz saglasnost stranaka i apelantovog branioca, odlučeno da će se koristiti provedeni dokazi koji nisu bili reproducirani, nakon čega se nastavilo s dokaznim postupkom i to direktnim ispitivanjem apelanta u svojstvu svjedoka. Još je pojašnjeno da je taj pretres bio odložen za 20. august 2010. godine i to nakon što je predsjednica Vijeća predočila strankama da bi u tom slučaju pretres morao početi iznova radi proteka roka od 30 dana, nakon čega su stranke (uključujući i apelantovog branioca) dale izričitu saglasnost da se provedeni dokazi ne provode ponovo, da se vještaci i svjedoci ne saslušavaju ponovo, odnosno da se koriste provedeni dokazi. Vrhovni sud je, ocjenjujući i ostale apelantove prigovore neosnovanim (o čemu se navedeni sud iscrpno izjasnio na str. od 8. do 13. obrazloženja presude), odlučio kao u izreci presude.

IV. Apelacija

a) Navodi iz apelacije

20. Apelantov advokat smatra da je osporenim presudama povrijeđeno apelantovo pravo na pravično suđenje iz člana II/3.e) Ustava Bosne i Hercegovine i člana 6. stav 1. Evropske konvencije za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda (u daljnjem tekstu: Evropski sud). U apelaciji se poseban naglasak stavlja na okolnost da se drugoj državi nije moglo ustupiti krivično gonjenje, shodno važećem zakonu R Srbije, ukoliko se radi o krivičnom djelu za koje se može izreći kazna zatvora veća od 10 godina. U tom smislu je naglašeno da su BiH i R Srbija Sporazum o ustupanju krivičnog gonjenja potpisale tek 26. februara 2010. godine, pa ako se uzme u obzir da je predmet ustupljen organima u BiH u oktobru 2007. godine proizlazi da se radilo o nezakonitom ustupanju. Dalje je naglašeno da se Javno tužilaštvo u Beogradu obratilo Tužilaštvu BiH Zamolnicom broj KTN-428/07 od 26. jula 2007. godine za apelantovo saslušanje na određene okolnosti i da se uporedi apelantov DNK profil s DNK profilom pronađenim na licu mjesta. Naglašeno je da je Kantonalno tužilaštvo, iako nije imalo saglasnost za preuzimanje krivičnog gonjenja, dalo prijedlog za određivanje mjere pritvora apelantu, kojem je udovoljeno. Na osnovu svega navedenog, apelantov advokat je podsjetio na odredbu člana 17. ZKPFBiH, koja propisuje da se krivični postupak može provesti samo na zahtjev nadležnog tužioca, a to 30. oktobra 2007. godine kantonalni tužilac nije bio, pa su sve radnje koje su u istrazi provedene praktično provedene nezakonito. Ističe da se grubo kršenje njegovih ljudskih prava ogleda u činjenici da je, shodno odredbi člana 59. stav 1. ZKPFBiH prema kojem osumnjičeni mora imati branioca ako je osumnjičen za krivično djelo za koje mu se može izreći kazna dugotrajnog zatvora, saslušan u prostorijama SIPA-e u svojstvu osumnjičenog, zatim u prostorijama MUP-a Kantona Sarajevo i Federalne uprave policije, pri čemu mu nije omogućen branilac. Grubo kršenje apelantovih prava je počinjeno kršenjem člana 266. stav 2. ZKPFBiH, koji propisuje da glavni pretres, koji je odložen, mora ponovo započeti ako je odlaganje trajalo duže od 30 dana, što u konkretnom slučaju nije provedeno jer apelant nije bio saglasan s čitanjem izvedenih dokaza.

21. Apelant u svojoj apelaciji navodi da su mu osporenim odlukama povrijeđena prava iz člana II/3.a) Ustava Bosne i Hercegovine i člana 2. Evropske konvencije, člana II/3.b) Ustava Bosne i Hercegovine i člana 3. Evropske konvencije, člana II/3.d) Ustava Bosne i Hercegovine i člana 5. Evropske konvencije i člana II/3.e) Ustava Bosne i Hercegovine i člana 6. Evropske konvencije.

22. U iscrpnoj apelaciji apelant ponavlja razloge koje je njegov advokat naveo u apelaciji vezano za nezakonito preuzimanje krivičnog gonjenja ukazujući na to da, između ostalog, nije mogao biti procesuiran u BiH, zatim da prilikom saslušanja u MUP-u nije imao advokata, da je tom prilikom vršen pritisak na njega da prizna izvršenje krivičnog djela, što je pod pritiskom i učinio, te na procesne propuste Kantonalnog suda u vezi s kršenjem člana 266. ZKPFBiH. Zatim, apelant ističe da je tokom postupka bio nezadovoljan radom branilaca koji su mu dodijeljeni po službenoj dužnosti, prije svega advokatom Omarom Mehmedbašićem, ukazujući na njegovu nezainteresiranost za slučaj, koji je razriješen te obaveze na apelantovo traženje. Također, apelant ističe da nije zadovoljan ni s novoizabranim braniocem. Smatra da je njegova odbrana trebala biti mnogo bolja i efikasnija. Ukazuje i na kršenje prava na odbranu jer nisu provedeni svi dokazi koje je predložio za provođenje, prije svega saslušanje tri svjedoka iz Beograda, te uvid u sjekiru i pregled videosnimka sačinjenog prilikom uviđaja s lica mjesta. Smatra da mu je kazna prestrogo odmjerena, s obzirom na činjenicu da je u momentu izvršenja krivičnog djela tek napunio 21 godinu, pa mu stoga kazna dugotrajnog zatvora nije mogla biti utvrđena.

b) Odgovor na apelaciju

23. Vrhovni sud je u odgovoru na apelaciju istakao da su navodi apelacije neosnovani. Naglašeno je da se u izuzetno opširnoj apelaciji ponavljaju potpuno isti navodi i prigovori kao u žalbi izjavljenoj posredstvom apelantovog branioca (za kojeg apelant u apelaciji tvrdi da nema povjerenja u njega). Kako je na sve te navode već detaljno i opširno odgovoreno u presudi navedenog suda, Vrhovni sud se umjesto nepotrebnog ponavljanja u cijelosti pozvao na obrazloženje iz osporene presude. Predloženo je da se apelacija odbije kao neosnovana.

24. Kantonalni sud je u iscrpnoj apelaciji detaljno opisao način preuzimanja krivičnog gonjenja od R Srbije, pri čemu je naglašeno da je apelantu suđeno pred stvarno i mjesno nadležnim sudom na osnovu istrage koju je, u skladu s odredbama ZKPFBiH i KZBiH, provelo nadležno Kantonalno tužilaštvo, zatim da je u Tužilaštvu BiH bila donijeta naredba o provođenju istrage, nakon čega je predmet ustupljen na nadležno postupanje Kantonalnom tužilaštvu. Navedeno je da se prvostepeni sud o tome opširno izjasnio i u obrazloženju presude, te je u odgovoru iscrpno ponovljena procedura oko preuzimanja predmeta na nadležno postupanje. Kantonalni sud se u odgovoru na apelaciju osvrnuo i na ostale apelantove prigovore. Tako je u vezi s navodnim nezakonitim postupanjem prema apelantu u prostorijama MUP-a i SIPA-e istaknuto da je apelant krajem jula u pratnji svog oca samoinicijativno došao u prostorije SIPA-e, želeći dati iskaz u svojstvu svjedoka na okolnosti svog boravka u Beogradu. Saslušan je i zaposlenik SIPA-e Igor Kujača, koji je uzeo iskaz od apelanta, ali da u tom trenutku nije postojao nikakav službeni dokument, pa službenicima nije bio poznat niti jedan detalj u vezi s ubistvom u Beogradu, te je apelant u slobodnom izlaganju dao svoju izjavu u svojstvu svjedoka. Dakle, nije ispitan u svojstvu osumnjičenog, što je potvrđeno sadržajem zapisnika o apelantovoj izjavi od 23. jula 2007. godine pred ovlaštenim organima SIPA-e. Kantonalni sud se osvrnuo i na apelantove navode o kršenju člana 266. stav 2. KPZFBiH, istaknuvši da se apelant i tokom postupka u više navrata pozivao na citiranu odredbu, posebno u odmakloj fazi krivičnog postupka, sve, prema ocjeni navedenog suda, s namjerom da istekne vrijeme koje je mogao provesti u pritvoru. Zbog toga je Kantonalni sud, uz saglasnost stranaka u postupku, predložio da se ranije izvedeni dokazi preuzmu da bi se onemogućilo apelantu da eventualno zloupotrijebi tu okolnost na glavnom pretresu održanom 20. augusta 2010. godine. Međutim, nakon što su zbog prethodne saglasnosti preuzeti izvedeni dokazi, apelant je zatražio da se izuzme predsjednik Vijeća, a nakon što je sud postupio u skladu s odredbama ZKPFBiH, apelant je izjavio da ne može pratiti glavni pretres, pa je obavljeno vještačenje. Isto tako je naglašeno da je apelant u toku trajanja krivičnog postupka pokušao prekinuti kontinuitet glavnog pretresa samoranjavanjem keramičkom pločicom, kako je to utvrđeno vještačenjem uoči nastavka glavnog pretresa i to na samom kraju krivičnog postupka. U tom smislu je tokom postupka insistirao i na zamjeni branioca (advokata Muhidina Kape), kojeg Kantonalni sud nije razriješio dužnosti zato što se nisu stekli uvjeti iz člana 63. ZKPFBiH. Istaknuto je da imenovani branilac nije neodgovorno obavljao svoju dužnost, niti je apelant sudu dostavio punomoć kojom je eventualno angažirao novog branioca. Koliko je navedeni sud poštovao apelantovo pravo na odbranu, te da bi osigurao fer i pošteno suđenje, govori i podatak da je navedeni sud 4. jula 2008. godine razriješio dužnosti Omara Mehmedbašića, advokata iz Sarajeva, za kojeg je ocijenjeno da ne pruža adekvatnu odbranu apelantu. Predloženo je da se apelacija odbije kao neosnovana.

25. Kantonalno tužilaštvo je navode apelacije ocijenilo neosnovanim predloživši da se apelacija odbije kao neosnovana jer apelantu tokom postupka nisu prekršena prava na koja se u apelaciji pozvao.

V. Relevantni propisi

26. U Zakonu o krivičnom postupku Federacije Bosne i Hercegovine ("Službene novine Federacije Bosne i Hercegovine" br. 35/03, 37/03, 56/03, 78/04, 28/05, 55/06, 27/07, 53/07, 9/09 i 12/10), u tekstu koji je važio u relevantnom periodu, bitne odredbe glase:

Član 15. stav 1.
Jednakost u postupanju

(1) Sud je dužan stranke i branitelje tretirati na jednak način i svakoj strani pružiti jednake mogućnosti u pogledu pristupa dokazima i njihovom izvođenju na glavnoj raspravi.

Član 28. stav 1.
Forum domicilii

(1) Ako nije poznato mjesto izvršenja krivičnog djela ili ako je to mjesto izvan područja Federacije, nadležan je sud na čijem području osumnjičeni, odnosno optuženi ima prebivalište ili boravište.

Član 45. st. 1. i 2. tačke a) i b)

Prava i dužnosti

(1) Osnovno pravo i osnovna dužnost tužitelja je otkrivanje i gonjenje učinitelja krivičnih djela koja su u nadležnosti suda

(2) Tužitelj ima pravo i dužan je da:

a) odmah po saznanju da 'postoje osnovi sumnje' da je učinjeno krivično djelo preduzme potrebne mjere u cilju njegovog otkrivanja i provođenja istrage, pronalaženja osumnjičenog, rukovođenja i nadzora nad istragom, kao i radi upravljanja aktivnostima ovlaštenih službenih osoba vezanih za pronalaženje osumnjičenog i prikupljanje izjava i dokaza;

b) provede istragu u skladu s ovim zakonom; (…)

Član 225.
Posebni uvjeti za krivično gonjenje

(1) U slučaju kada je krivično djelo izvršeno van teritorije Federacije, tužitelj može preduzeti krivično gonjenje ako je to krivično djelo propisano u zakonu Federacije.

(2) U slučaju iz stava 1. ovog člana tužitelj će preduzeti krivično gonjenje samo u slučaju ako je izvršeno djelo propisano kao krivično djelo i po zakonu države na čijoj je teritoriji krivično djelo izvršeno. Ni u tom slučaju krivično gonjenje se neće preduzeti ako se po zakonu te države krivično gonjenje preduzima po zahtjevu oštećenog, a takav zahtjev nije podnesen.

(3) Tužitelj može preduzeti krivično gonjenje, bez obzira na zakon države na čijoj je teritoriji krivično djelo izvršeno ako se to djelo smatra krivičnim djelom prema pravilima međunarodnog prava.

Član 266. stav 2.
Nastavljanje odloženog glavnog pretresa

(2) Glavna rasprava koja je odložena mora iznova početi ako se izmijenio sastav vijeća ili ako je odlaganje trajalo duže od 30 dana, ali uz saglasnost stranaka i branitelja vijeće može odlučiti da se u ovakvom slučaju svjedoci i vještaci ne saslušavaju ponovo i da se ne vrši novi uviđaj, nego da se koriste iskazi svjedoka i vještaka dati na ranijoj glavnoj raspravi, odnosno da se koristi zapisnik o uviđaju.

Član 291.
Dopuna dokaznog postupka

(1) Nakon izvođenja dokaza sudija, odnosno predsjednik vijeća će upitati stranke i branitelja da li imaju još neki dokazni prijedlog.

(2) Ukoliko stranke i branitelj nemaju nove dokazne prijedloge ili prijedlozi budu odbijeni sudija, odnosno predsjednik vijeća će objaviti da je dokazni postupak završen.

27. U Krivičnom zakonu Federacije Bosne i Hercegovine ("Službene novine Federacije Bosne i Hercegovine" br. 36/03, 37/03, 21/04, 69/04, 18/05 i 42/10), u tekstu koji je važio u relevantnom periodu, bitne odredbe glase:

Član 43b. st. 1. i 3.
Kazna dugotrajnog zatvora

(1) Za najteže oblike teških krivičnih djela počinjenih s umišljajem može se propisati kazna dugotrajnog zatvora u trajanju od 21 do 45 godina.

(3) Kazna dugotrajnog zatvora ne može se izreći počinitelju koji u vrijeme počinjenja krivičnog djela nije navršio 21 godinu života.

Član 166. stav 2. tačka d)
Ubistvo

(2) Kaznom zatvora najmanje deset godina ili kaznom dugotrajnog zatvora kaznit će se:

d) ko drugog usmrti iz koristoljublja, radi učinjenja ili prikrivanja kog drugog krivičnog djela, iz bezobzirne osvete ili iz drugih niskih pobuda; (…)

28. U Ugovoru između Bosne i Hercegovine i Srbije i Crne Gore o pravnoj pomoći u građanskim i krivičnim stvarima ("Službeni glasnik BiH" – Međunarodni ugovori, broj 11/05), važećem u relevantnom periodu, bitne odredbe glase:

Član 4. stav 3.
Organi saradnje

(3) U hitnim slučajevima sudovi i drugi nadležni organi država ugovornica mogu komunicirati i preko Međunarodne organizacije kriminalističke policije (INTERPOL).

29. Memorandum o saglasnosti u ostvarivanju i unapređenju saradnje u borbi protiv svih oblika teškog kriminala zaključenog između Republičkog javnog tužilaštva i Tužilaštva za ratne zločine Republike Srbije i Tužiteljstva/Tužilaštva Bosne i Hercegovine iz 2005. godine (dostupan na internetskoj stranici Tužilaštva BiH) u relevantnom dijelu glasi:

Područje primene

1. Učesnici će sarađivati u skladu s odredbama ovog Memoranduma, tako što će jedan drugome pomagati na zahtev ili na sopstvenu inicijativu, u skladu sa odredbama ovog Memoranduma, a pridržavajući se kod toga zakona i propisa svojih država i međunarodnih bilateralnih i multilateralnih sporazuma koji su na snazi između Srbije i Crne Gore i Bosne i Hercegovine.

2. Pomoć može posebno uključivati

a) pribavljanje i razmenu obaveštenja, izveštaja i dokumenata, kada za to nije potrebna prinuda, uključujući i izjave osumnjičenih ili drugih lica,

b) razmenjivanje informacija koje omogućuju ili doprinose istraživanju ili sprečavanju kriminalnih delatnosti, (…)

VI. Dopustivost

30. U skladu s članom VI/3.b) Ustava Bosne i Hercegovine, Ustavni sud, također, ima apelacionu nadležnost u pitanjima koja su sadržana u ovom Ustavu, kada ona postanu predmet spora zbog presude bilo kojeg suda u Bosni i Hercegovini.

31. U skladu s članom 18. stav (1) Pravila Ustavnog suda, Ustavni sud može razmatrati apelaciju samo ako su protiv presude, odnosno odluke koja se njome osporava, iscrpljeni svi djelotvorni pravni lijekovi mogući prema zakonu i ako se podnese u roku od 60 dana od dana kada je podnosilac apelacije primio odluku o posljednjem djelotvornom pravnom lijeku koji je koristio.

32. U konkretnom slučaju predmet osporavanja apelacijom je Presuda Vrhovnog suda broj 09 0 K 000313 10 Kž 15 od 16. marta 2011. godine, protiv koje nema drugih djelotvornih pravnih lijekova mogućih prema zakonu. Zatim, osporenu presudu apelant i njegov branilac su primili 24. odnosno 26. maja 2011. godine, a apelacije su podnesene 18., odnosno 21. jula 2011. godine, tj. u roku od 60 dana, kako je propisano članom 18. stav (1) Pravila Ustavnog suda. Konačno, apelacija ispunjava i uvjete iz člana 18. st. (3) i (4) Pravila Ustavnog suda, jer ne postoji neki formalni razlog zbog kojeg apelacija nije dopustiva, niti je očigledno (prima facie) neosnovana.

33. Imajući u vidu odredbe člana VI/3.b) Ustava Bosne i Hercegovine, člana 18. st. (1), (3) i (4) Pravila Ustavnog suda, Ustavni sud je utvrdio da apelacija ispunjava uvjete u pogledu dopustivosti.

VII. Meritum

34. Apelant smatra da su mu osporenim presudama povrijeđena prava iz člana II/3.a) Ustava Bosne i Hercegovine i člana 2. Evropske konvencije, člana II/3.b) Ustava Bosne i Hercegovine i člana 3. Evropske konvencije, člana II/3.d) Ustava Bosne i Hercegovine i člana 5. Evropske konvencije i člana II/3.e) Ustava Bosne i Hercegovine i člana 6. Evropske konvencije. Međutim, iako to apelant eksplicitno nije naveo, apelacioni navodi se u suštini svode na kršenje člana 6. st. 1. i 3. tačke c) i d) Evropske konvencije.

35. Član II/3. Ustava Bosne i Hercegovine u relevantnom dijelu glasi:

Sva lica na teritoriji Bosne i Hercegovine uživaju ljudska prava i slobode iz stava 2. ovog člana, što uključuje:

e) Pravo na pravično saslušanje u građanskim i krivičnim stvarima i druga prava u vezi sa krivičnim postupkom.

36. Član 6. Evropske konvencije u relevantnom dijelu glasi:

1) Prilikom utvrđivanja građanskih prava i obaveza ili osnovanosti bilo kakve krivične optužbe protiv njega, svako ima pravo na pravično suđenje i javnu raspravu u razumnom roku pred nezavisnim i nepristrasnim, zakonom ustanovljenim sudom. […]

3) Svako ko je optužen za krivično djelo ima sljedeća minimalna prava:

c. da se brani sam ili uz pomoć branioca koga sam izabere ili da, ukoliko ne raspolaže sredstvima da plati branioca, da ga dobije besplatno, kada to nalažu interesi pravde;

d. da sam ispituje ili zahtijeva ispitivanje svjedoka optužbe i da se prisustvo i saslušanje svjedoka odbrane odobri pod uvjetima koji važe i za svjedoka optužbe; […]

37. Ustavni sud, prvenstveno, ukazuje na to da se postupak odnosi na utvrđivanje osnovanosti krivične optužbe protiv apelanta, te je stoga član 6. Evropske konvencije primjenjiv. S obzirom na to, Ustavni sud će u konkretnom slučaju ispitati da li je postupak bio pravičan na način na koji to zahtijeva član 6. Evropske konvencije.

38. Ustavni sud podsjeća na svoj stav prema kojem apelanti dopunu apelacije moraju dostaviti u roku iz člana 16. stav (1) ranije važećih Pravila Ustavnog suda (koja su važila u vrijeme podnošenja apelacije), osim ukoliko se dopuna odnosi na nove pravne okolnosti koje su nastale nakon proteka navedenog roka (vidi Ustavni sud, Odluka broj AP 1426/05 od 9. novembra 2006. godine, "Službeni glasnik Bosne i Hercegovine" broj 11/07; i Odluka broj AP 1326/10 od 28. februara 2013. godine, dostupna na internetskoj stranici Ustavnog suda www.ustavnisud.ba). Stoga, Ustavni sud, podržavajući vlastitu praksu u predmetima koji su s ovog aspekta pokretali slična pravna pitanja, s obzirom na to da se dopuna apelacije od 25. augusta 2014. godine ne odnosi na nove pravne okolnosti koje su nastale nakon proteka navedenog roka, neće ispitivati apelantove navode iznesene u dopuni apelacije. U kontekstu navedenog, Ustavni sud zapaža da je i članom 18. stav (1) Pravila Ustavnog suda, važećih u vrijeme donošenje ove odluke, propisan rok od 60 dana u kojem apelanti imaju pravo podnijeti apelaciju u odnosu na osporenu presudu, te da se rok iz citirane odredbe odnosi i na sve eventualne dopune već podnesene apelacije.

39. U pogledu apelantovih navoda o kršenju prava na pravično suđenje, koji se odnose na način na koji je krivični postupak proveden, prije svega s aspekta primjene relevantnih propisa vezanih za nadležnost organa u Bosni i Hercegovine, što implicira na nezakonito postupanje uopće, uključujući i zakonitost dokaza, do procesnih propusta nadležnih organa i redovnih sudova tokom postupka, Ustavni sud ukazuje na to da, prema praksi Evropskog suda za ljudska prava (u daljnjem tekstu: Evropski sud) i Ustavnog suda, zadatak ovih sudova nije da preispituju zaključke redovnih sudova u pogledu činjeničnog stanja i primjene prava (vidi Evropski sud, Pronina protiv Rusije, odluka o dopustivosti od 30. juna 2005. godine, aplikacija broj 65167/01). Naime, Ustavni sud nije nadležan da supstituira redovne sudove u procjeni činjenica i dokaza, već je, općenito, zadatak redovnih sudova da ocijene činjenice i dokaze koje su izveli (vidi Evropski sud, Thomas protiv Ujedinjenog Kraljevstva, presuda od 10. maja 2005. godine, aplikacija broj 19354/02). Zadatak Ustavnog suda je da ispita da li su, eventualno, povrijeđena ili zanemarena ustavna prava (pravo na pravično suđenje, pravo na pristup sudu, pravo na djelotvoran pravni lijek i dr.), te da li je primjena zakona bila, eventualno, proizvoljna ili diskriminacijska. Dakle, u okviru apelacione nadležnosti Ustavni sud se bavi isključivo pitanjem eventualne povrede ustavnih prava ili prava iz Evropske konvencije u postupku pred redovnim sudovima.

40. Dalje, Ustavni sud ukazuje na praksu Evropskog suda i Ustavnog suda, prema kojima je zadatak redovnih sudova, a prvenstveno prvostepenog suda, da ocijene izvedene dokaze i njihovu relevantnost u konkretnom predmetu. Ustavni sud, stoga, neće procjenjivati kvalitet zaključaka redovnih sudova u pogledu procjene dokaza, ukoliko se ova procjena ne doima očigledno proizvoljnom. Isto tako, Ustavni sud se neće miješati ni u to kojim dokazima strana u postupku redovni sudovi poklanjaju povjerenje na osnovu slobodne sudijske procjene. To je isključivo uloga redovnih sudova, čak i kada su izjave svjedoka na javnoj raspravi i pod zakletvom suprotne jedna drugoj (vidi Evropski sud, Doorson protiv Holandije, presuda od 6. marta 1996. godine, objavljena u Izvještajima broj 1996-II, stav 78; i Ustavni sud, Odluka broj AP 612/04 od 30. novembra 2004. godine, objavljena u "Službenom glasniku BiH" broj 19/05).

41. Dovodeći činjenice konkretnog predmeta u kontekst navedenih stavova, Ustavni sud, prije svega, zapaža da se apelacionim navodima ključno osporava cjelokupan postupak koji je proveden pred pravosudnim organima Bosne i Hercegovine, s aspekta nadležnosti Kantonalnog suda, nedostatka valjanog preuzimanja krivičnog gonjenja, izostanka relevantne komunikacije između nadležnih ministarstava, nepostojanja valjane zakonske regulative za tako što i sl. U vezi s tim suštinskim prigovorom i apelantovog branioca i apelanta, Ustavni sud zapaža da je taj prigovor razmatran pred redovnim sudovima koji su se o tom prigovoru opširno i iscrpno očitovali u obrazloženjima osporenih presuda, pa i u odgovoru na apelaciju. Ustavni sud u opširnim i jasnim obrazloženjima, koje su sudovi zasnovali na relevantnim odredbama ZKPFBiH, Memoranduma i Ugovora, ne vidi bilo kakvu proizvoljnost polazeći od nespornog utvrđenja redovnih sudova da je apelant državljanin Bosne i Hercegovine, sa stalnim prebivalištem u Sarajevu, koji je bio nedostupan organima gonjenja R Srbije, jer se nakon spornog događaja (15. jula 2007. godine) vratio u Sarajevo i na taj način postao dostupan organima gonjenja u BiH. Ustavni sud iz obrazloženja osporenih presuda zapaža da je komunikacija između nadležnih organa R Srbije i Bosne i Hercegovine započela preko Interpola BiH, koji je u sastavu SIPA-e, a sve u skladu s odredbom člana 4. stav 3. Ugovora, da je potom Okružno javno tužilaštvo Beograd (26. jula 2007. godine), na osnovu Memoranduma i Drugog protokola o saradnji, dostavilo zamolnicu Tužilaštvu BiH za apelantovo saslušanje, kojoj je udovoljeno, nakon čega je apelant dobio status osumnjičenog, a da je potom Okružno javno tužilaštvo u Beogradu dostavilo relevantne dokaze u vezi sa spornim događajem koji su teretili apelanta.

42. Ustavni sud zapaža i da su nadležni organi i redovni sudovi prilikom postupanja imali u vidu odredbe čl. 28 (forum domicilii), 45. i 225. ZKPFBiH, pa imajući u vidu sadržaj citiranih odredaba i činjenicu da su u konkretnom slučaju, shodno odredbi člana 225. ZKPFBiH, bili ispunjeni svi uvjeti za postupanje nadležnog Kantonalnog tužilaštva, Ustavni sud u konkretnom slučaju ne vidi nikakvu proizvoljnost nadležnih organa u postupanju. Uz to, Ustavni sud iz raspoloživih dokaza primjećuje da u konkretnom slučaju nisu izostale ni komunikacija i saradnja nadležnih ministarstava pravde R Srbije i Bosne i Hercegovine u vezi s preuzimanjem krivičnog gonjenja, u skladu s tada važećim Ugovorom. Dakle, imajući u vidu da su se redovni sudovi iscrpno bavili tim prigovorom i da su apelantov ključni prigovor detaljno obrazložili na način koji, s obzirom na sadržaj relevantnih propisa, ne ostavlja utisak proizvoljnosti, Ustavni sud taj apelantov prigovor smatra neosnovanim. Osim toga, Ustavni sud zapaža da je apelantov prigovor koji se tiče nezakonitih dokaza prikupljenih u fazi istrage usko povezan upravo s ključnim prigovorom o kojem se Ustavni sud već izjasnio ocijenivši ga neosnovanim. Uz to, Ustavni sud podsjeća na to da su taj prigovor imali u vidu redovni sudovi koji su ga ocijenili neosnovanim u situaciji kada su nadležni organi u BiH postupali u skladu s ovlaštenjima koje im pruža relevantni zakonski okvir, o čemu su se detaljno izjasnili u obrazloženjima presuda, koja Ustavni sud ne smatra proizvoljnim, tako da se i taj prigovor čini neosnovanim.

43. Otklonivši dilemu u vezi s nadležnošću organa BiH, Ustavni sud će u nastavku obrazloženja ispitati da li je postupak pred redovnim sudovima bio usklađen s garancijama koje pruža član 6. Evropske konvencije. Ustavni sud zapaža da su redovni sudovi na osnovu svih provedenih dokaza nesporno utvrdili apelantovu krivičnu odgovornost, odnosno da je apelant počinio tri krivična djela ubistva iz člana 166. stav 2. tačka d) KZFBiH, za što mu je primjenom relevantnih odredaba o stjecaju odmjerena jedinstvena kazna dugotrajnog zatvora u trajanju od 33 godine. Ustavni sud smatra da u konkretnom slučaju nije izostala sveobuhvatna analiza izvedenih dokaza, pri čemu je prvostepeni sud u svojoj presudi u potpunosti opisao proces pojedinačne ocjene dokaza, te njihovo dovođenje u međusobnu vezu, na osnovu čega je zaključeno da je apelant počinio krivično djelo koje mu je optužnicom stavljeno na teret, a takav stav je u cijelosti potvrdio Vrhovni sud, za šta su redovni sudovi dali jasna i argumentirana obrazloženja iz kojih ne proizlazi proizvoljnost. U vezi s apelantovim prigovorom da mu tako visoka kazna nije mogla biti odmjerena jer je u vrijeme počinjenja krivičnog djela tek napunio 21 godinu, Ustavni sud zapaža da odredbe člana 43b. stav 3. KZBiH propisuju da se kazna dugotrajnog zatvora ne može propisati licu koje u vrijeme izvršenja krivičnog djela nije napunilo 21 godinu. Budući da to u konkretnom predmetu nije slučaj, redovni sudovi nisu imali nikakve zakonske smetnje da apelantu odrede upravo tu kaznu. Također, Ustavni sud podsjeća na to da je ta činjenica u konkretnom slučaju mogla biti uzeta samo kao olakšavajuća okolnost prilikom odmjeravanja kazne, na način kako su postupili redovni sudovi, pa se i taj apelantov prigovor čini neosnovanim.

44. U vezi s apelantovim prigovorom koji kršenje svojih prava dovodi u kontekst kršenja člana 266. stav 2. ZKPFBiH (nastavljanje odloženog glavnog pretresa), Ustavni sud zapaža da je apelant taj prigovor istakao u žalbi i da se Vrhovni sud o njemu detaljno izjasnio ne nalazeći prigovor opravdanim. Uz to, Ustavni sud zapaža da je Kantonalni sud u odgovoru na apelaciju smatrao potrebnim da naglasi da je apelant tokom postupka, posebno u njegovoj odmakloj fazi, nastajao da prekine kontinuitet glavnog pretresa, tražeći izuzeće predsjednika Vijeća, zatim se žalio da ne može pratiti pretres, nakon čega je uslijedilo njegovo vještačenje, pa je čak uoči nastavka glavnog pretresa pribjegao i samoranjavanju keramičkom pločicom (kako je utvrđeno vještačenjem), sve s ciljem usporavanja toka postupka, kako je to protumačio Kantonalni sud. Isto tako, iz obrazloženja Vrhovnog suda je vidljivo da je u Kantonalnom sudu u cijelosti provedena citirana odredba, budući da je nakon izmjena sastava Vijeća glavni pretres započinjao uvijek iznova uz tonsku reprodukciju ranijih pretresa, odnosno nastavljan je uz izričitu saglasnost stranaka u postupku, uključujući i apelantovog branioca, da se ranije provedeni dokazi preuzmu, shodno odredbi člana 266. stav 2. ZKPFBiH. Ustavni sud zapaža da apelant, osim što se poziva na kršenje procedure u odnosu na član 266. stav 2. ZKPFBiH, ne obrazlaže na koji način su za apelanta eventualno nastupile štetne posljedice, pri čemu Ustavni sud iz raspoloživih dokaza takve štetne posljedice ne uočava. Shodno navedenom, imajući u vidu iscrpno obrazloženje Vrhovnog suda, te odgovor Kantonalnog suda koji se o tome detaljnije izjasnio, Ustavni sud u okolnostima konkretnog slučaja ne može prihvatiti opravdanim ni taj apelantov prigovor.

45. Imajući u vidu sve prethodno izneseno, Ustavni sud smatra da je apelantovo pozivanje na kršenje prava na pravično suđenje iz člana II/3.e) Ustava Bosne i Hercegovine i člana 6. stav 1. Evropske konvencije neosnovan.

46. Konačno, apelant smatra da mu je povrijeđeno pravo na odbranu, te da je prekršen princip ravnopravnosti stranaka u postupku, budući da je Kantonalni sud odbio prijedlog odbrane za saslušanje određenih svjedokinja (državljanki R Srbije), te prijedlog da se provedu dodatni dokazi, odnosno ukazuje na to da prilikom davanja iskaza u MUP-u nije imao branioca, te da je tokom postupka imao nestručnu odbranu izabranih branilaca, što sve ukazuje na kršenje člana 6. stav 3. tačke c) i d) Evropske konvencije.

47. U vezi s apelantovim prigovorom da Kantonalni sud nije proveo sve dokaze koje je predlagao, Ustavni sud ukazuje na svoju raniju jurisprudenciju, prema kojoj član 6. stav 3. tačka d) Evropske konvencije ne daje stranci neograničeno pravo da saslušava svjedoke pred sudom, već je na redovnom sudu da ocijeni da li bi izjave predloženih svjedoka ili izvođenje drugih predloženih dokaza bilo relevantno za odlučivanje u konkretnom slučaju. Sud koji vodi postupak mora imati određenu diskreciju o tim pitanjima. Pri tome, član 6. stav 3. tačka d) Evropske konvencije zahtijeva da sud samo navede razloge zbog kojih je odlučio ne pozvati one svjedoke čije saslušanje je izričito zahtijevano (vidi Evropski sud, Vidal protiv Belgije, presuda od 22. aprila 1992. godine, serija A, broj 235, tačka 34). Također, Ustavni sud podsjeća na vlastitu praksu i praksu Evropskog suda, prema kojima je princip ravnopravnosti stranaka iz člana 6. stav 1. tijesno povezan s pravom iz člana 6. stav 3. tačka d) Evropske konvencije. Taj princip predstavlja važan element pravičnog suđenja, a posebno u krivičnom postupku. Navedeni princip podrazumijeva da obje stranke moraju imati iste mogućnosti da izlože svoj predmet pod uvjetima koji ih ne stavljaju u podređen položaj u odnosu na protivnika.

48. Dovodeći u vezu navedene principe s konkretnim predmetom, Ustavni sud zapaža da je Kantonalni sud dao detaljne i jasne razloge zašto je odbio prijedlog odbrane za saslušanje određenih svjedokinja (radi se o državljankama R Srbije koje se nisu odazvale pozivu Kantonalnog suda za svjedočenje, a koje nisu saslušane u fazi istrage, pri čemu odbrana nije osigurala njihovo prisustvo, odnosno odbrana nije predložila kao dokaz korištenje zapisnika o saslušanju svjedokinje koja je saslušana u fazi istrage), kao i dodatne dokaze odbrane (imajući u vidu da optužba nije tražila provođenje dodatnih dokaza, shodno članu 291. ZKPFBiH, pri čemu je Kantonalni sud imao u vidu da su gotovo identični dokazi provedeni tokom postupka), a data obrazloženja je kao pravilna prihvatio Vrhovni sud u žalbenom postupku, tako da Ustavni sud ne nalazi ništa što bi ukazalo na bilo kakvu proizvoljnost u postupanju redovnih sudova u tom segmentu, odnosno ne nalazi da je na bilo koji način narušen princip ravnopravnosti stranaka u postupku, u smislu člana 6. stav 3. tačka d) Evropske konvencije.

49. U vezi s apelantovim prigovorom da prilikom davanja iskaza u MUP-u nije imao branioca, niti je poučen o svojim pravima koje dovodi u kontekst kršenja prava iz člana 6. stav 3. tačka c) Evropske konvencije, Ustavni sud zapaža da je taj prigovor apelant također iznosio pred redovnim sudovima. Prije svega, Ustavni sud zapaža da su redovni sudovi naveli da u spisu ne postoje dokazi da je apelant u svojstvu osumnjičenog davao bilo kakav iskaz pred nadležnim organima (MUP-a, SIPA-e i sl.), budući da su na te okolnosti saslušavani zaposlenici navedenih organa, što je proizašlo i iz materijalnih dokaza (zapisnika o apelantovoj izjavi od 23. jula 2007. godine). Ustavni sud zapaža da su redovni sudovi bili saglasni s tim da je apelant status osumnjičenog dobio u momentu kada je izveden pred Tužilaštvo BiH (26. juli 2007. godine) kada je poučen o svojim pravima i kada mu je po službenoj dužnosti dodijeljen branilac kojeg je sam izabrao s liste branilaca (advokat Omar Mehmedbašić), pa se u tom kontekstu, s obzirom na sve izneseno i predočene dokaze, taj prigovor čini neosnovanim.

50. Konačno, u vezi s apelantovim prigovorom da je tokom postupka imao neadekvatnu odbranu, prvo advokata Omara Mehmedbašića, a potom i novoizabranog advokata Muhidina Kape, Ustavni sud iz raspoloživih dokaza zapaža da je apelant tokom čitavog postupka imao branioca koji mu je dodijeljen po službenoj dužnosti. Isto tako, Ustavni sud zapaža da je apelant tokom postupka bio nezadovoljan odbranom advokata Omara Mehmedbašića, te je tražio njegovo izuzeće, koje je Kantonalni sud prihvatio jer se i sam uvjerio da imenovani advokat apelantu nije pružao adekvatnu odbranu (rješenjem od 4. jula 2008. godine imenovani advokat je razriješen dužnosti uz istovremeno imenovanje novog advokata, za kojeg je Kantonalni sud ocijenio da je apelantu pružao adekvatnu odbranu). Ustavni sud primjećuje da apelant osim nezadovoljstva imenovanim advokatima nije naveo konkretne razloge za to, jer iz priloženih dokaza Ustavni sud ne zapaža štetne posljedice koje su takvom odbranom eventualno nastupile za apelanta. Stoga, Ustavni sud u okolnostima konkretnog slučaja, u situaciji kada apelant, osim pukog nezadovoljstva imenovanim advokatima, nije pružio konkretne dokaze o eventualnim štetnim posljedicama, te imajući u vidu da je tokom čitavog postupka imao branioca, ne može prihvatiti opravdanim ni taj prigovor. Stoga, imajući u vidu sve navedeno, Ustavni sud u okolnostima konkretnog slučaja smatra da su apelantovi navodi o kršenju prava iz člana 6. stav 3. tačka c) Evropske konvencije neosnovani, te da su provedene garancije koje pruža citirani član.

Ostali navodi

51. U vezi s apelantovim navodima o kršenju prava iz člana II/3.a), b), i d) Ustava Bosne i Hercegovine, odnosno iz čl. 2, 3. i 5. Evropske konvencije, Ustavni sud zapaža da apelant te navode nije posebno obrazložio. Ustavni sud smatra da apelant osim svog paušalnog pozivanja na navedene odredbe nije naveo u čemu se sastoji kršenje prava iz tih odredbi u postupku koji je okončan osporenim presudama, a u kojem se odlučivalo o osnovanosti krivične optužbe protiv njega. Također, Ustavni sud ne može zaključiti na koji način se osporenim odlukama pokreće bilo koje pitanje iz navedenih prava.

VIII. Zaključak

52. Ustavni sud zaključuje da nema kršenja prava na pravično suđenje iz člana II/3.e) Ustava Bosne i Hercegovine i člana 6. st. 1. i 3. tačke c) i d) Evropske konvencije kada je apelant procesuiran pred nadležnim organima Bosne i Hercegovine za krivično djelo ubistva i to u zakonitom postupku u kojem su provedene sve garancije iz člana 6. stav 1. Evropske konvencije, na šta je apelant neosnovano ukazao, pri čemu nisu dovedene u pitanje ni garancije iz tačaka c) i d) stava 3. navedenog člana.

53. Na osnovu člana 59. st. (1) i (3) Pravila Ustavnog suda, Ustavni sud je odlučio kao u dispozitivu ove odluke.

54. Prema članu VI/5. Ustava Bosne i Hercegovine, odluke Ustavnog suda su konačne i obavezujuće.

Predsjednica
Ustavnog suda Bosne i Hercegovine
Valerija Galić, s. r.