Službeni glasnik BiH, broj 8/14

Ustavni sud Bosne i Hercegovine u Vijeću od pet sudija, u predmetu broj AP 2667/10, rješavajući apelaciju Miloša Jovovića, na osnovu člana VI/3.b) Ustava Bosne i Hercegovine, člana 59. stav 2. alineja 2, člana 61. st. 1. i 2. i člana 64. stav 1. Pravila Ustavnog suda Bosne i Hercegovine ("Službeni glasnik Bosne i Hercegovine" br. 60/05, 64/08 i 51/09), u sastavu: Valerija Galić, predsjednica Miodrag Simović, potpredsjednik Seada Palavrić, potpredsjednica Mato Tadić, sudija Zlatko M. Knežević, sudija na sjednici održanoj 23. decembra 2013. godine donio je

ODLUKU O DOPUSTIVOSTI I MERITUMU

Usvaja se apelacija Miloša Jovovića.

Utvrđuje se povreda prava na pravično suđenje iz člana II/3.e) Ustava Bosne i Hercegovine i člana 6. stav 1. Evropske konvencije za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda.

Ukida se Rješenje Okružnog suda u Banjoj Luci broj 71 0 I 059677 10 Gž od 19. aprila 2010. godine.

Predmet se vraća Okružnom sudu u Banjoj Luci, koji je dužan da, po hitnom postupku, donese novu odluku u skladu sa članom II/3.e) Ustava Bosne i Hercegovine i članom 6. stav 1. Evropske konvencije za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda.

Nalaže se Okružnom sudu u Banjoj Luci da, u skladu sa članom 74. stav 5. Pravila Ustavnog suda Bosne i Hercegovine, u roku od tri mjeseca od dana dostavljanja ove odluke obavijesti Ustavni sud Bosne i Hercegovine o preduzetim mjerama s ciljem izvršenja ove odluke.

Odluku objaviti u "Službenom glasniku Bosne i Hercegovine", "Službenim novinama Federacije Bosne i Hercegovine", "Službenom glasniku Republike Srpske" i "Službenom glasniku Distrikta Brčko Bosne i Hercegovine".

OBRAZLOŽENJE I. Uvod

1. Miloš Jovović (u daljnjem tekstu: apelant) iz Sarajeva, kojeg zastupa Dragiša Jokić, advokat iz Istočnog Sarajeva, podnio je 30. juna 2010. godine apelaciju Ustavnom sudu Bosne i Hercegovine (u daljnjem tekstu: Ustavni sud) protiv Rješenja Okružnog suda u Banjoj Luci (u daljnjem tekstu: Okružni sud) broj 71 0 I 059677 10 Gž od 19. aprila 2010. godine i Rješenja Osnovnog suda u Banjoj Luci (u daljnjem tekstu: Osnovni sud) broj 71 0 I 059677 09 I od 25. novembra 2009. godine. Apelant je 20. oktobra 2011. godine dopunio apelaciju tako što je dostavio punomoć za zastupanje pred Ustavnim sudom.

II. Postupak pred Ustavnim sudom

2. Na osnovu člana 22. st. 1. i 2. Pravila Ustavnog suda, od Okružnog suda, Osnovnog suda i Pravobranilaštva Republike Srpske (u daljnjem tekstu: Pravobranilaštvo), kao zakonskog zastupnika druge strane u postupku, zatraženo je 12. oktobra 2011. godine da dostave odgovore na apelaciju.

3. Osnovni sud je 26. oktobra 2011. godine dostavio odgovor na apelaciju, Okružni sud 27. oktobra 2011. godine i Pravobranilaštvo 3. novembra 2011. godine.

4. Na osnovu člana 26. stav 2. Pravila Ustavnog suda, odgovori Okružnog suda, Osnovnog suda i Pravobranilaštva dostavljeni su apelantu 11. novembra 2011. godine.

III. Činjenično stanje

5. Činjenice predmeta koje proizlaze iz apelantovih navoda i dokumenata predočenih Ustavnom sudu mogu se sumirati na sljedeći način:

Uvodne napomene

6. Presudom Osnovnog suda u Sokocu - Odjeljenje u Istočnom Sarajevu (u daljnjem tekstu: Osnovni sud u Sokocu) broj 089-1-P-06-000-021 od 18. aprila 2008. godine obavezana je tužena Republika Srpska - Vlada Republike Srpske - Ministarstvo unutrašnjih poslova Republike Srpske (u daljnjem tekstu: tužena) da isplati apelantu iznos od 21.500,00 KM sa zateznom kamatom po stopi određenoj Zakonom o visini stope zatezne kamate počev od 4. januara 2006. godine pa do konačne isplate, kao i da mu naknadi troškove parničnog postupka u iznosu od 3.375,00 KM, sve u roku od 30 dana pod prijetnjom prinudnog izvršenja.

7. U obrazloženju presude Osnovni sud u Sokocu je naveo da je među parničnim strankama nesporno da je apelant vlasnik putničkog motornog vozila (sa karakteristikama bliže navedenim u obrazloženju te presude), te da je navedeno vozilo oduzeto za potrebe Ministarstva unutrašnjih poslova Republike Srpske (u daljnjem tekstu: MUPRS) po potvrdi o privremenom oduzimanju od 16. juna 1992. godine. Pri tome Osnovni sud u Sokocu je naveo da su neosnovani navodi tužene da se na predmetno potraživanje primjenjuje Zakon o ostvarivanju prava na naknadu materijalne i nematerijalne štete nastale u toku ratnih djejstava od 20. maja 1992. do 19. juna 1996. godine. Naime, Osnovni sud u Sokocu se pozvao na odredbe čl. 210. i 219. Zakona o obligacionim odnosima (u daljnjem tekstu: ZOO), te ukazao da je apelant podnio predmetnu tužbu protiv tužene radi stjecanja bez osnova, a ne radi naknade štete. Osnovni sud u Sokocu je, dalje, naveo da je tužena bila obavezna da navedeno vozilo vrati apelantu, kao i da mu isplati naknadu za korištenje navedenog vozila shodno relevantnim odredbama Uredbe o provođenju materijalne obaveze za potrebe odbrane. Budući da je tužena koristila apelantovo vozilo bez ikakve naknade, te da nakon toga nije vratila apelantu njegovo vozilo, Osnovni sud u Sokocu je zaključio da se tužena na taj način neosnovano obogatila za vrijednost predmetnog vozila. S obzirom na to, Osnovni sud u Sokocu je naveo da je u cijelosti usvojio apelantov tužbeni zahtjev, te da je, slijedeći to, obavezao tuženu da isplati apelantu, po osnovu neosnovanog obogaćenja, navedeni novčani iznos koji predstavlja vrijednost predmetnog vozila na 16. jun 1992. godine.

8. Navedena presuda Osnovnog suda u Sokocu je postala pravosnažna 18. maja 2008. godine.

Izvršni postupak okončan osporenim rješenjima

9. Apelant je podnio Osnovnom sudu prijedlog za izvršenje, na osnovu pravosnažne Presude Osnovnog suda u Sokocu broj 089-1-P-06-000-021 od 18. aprila 2008. godine, protiv tužene kao izvršenika (u daljnjem tekstu: izvršenik), predlažući izvršenje na novčanim sredstvima izvršenika.

10. Osnovni sud, postupajući po apelantovom prijedlogu, donio je Rješenje o izvršenju broj 71 0 I 059677 09 I od 14. aprila 2009. godine kojim je odredio predloženo izvršenje.

11. Protiv navedenog rješenja o izvršenju izvršenik je izjavio prigovor Osnovnom sudu, koji je Rješenjem broj 71 0 I 059677 09 I od 25. novembra 2009. godine "djelimično usvojio prigovor izvršenika, i to u dijelu isplate zakonske zatezne kamate do isplate na označeni iznos materijalne štete, te je u tom dijelu ukinuo izvršne radnje i obustavio izvršni postupak, dok je u preostalom dijelu rješenje o izvršenju ostalo neizmijenjeno kojim je određeno da se na osnovu pravosnažne i izvršne presude Osnovnog suda u Sokocu određuje izvršenje radi naplate iznosa materijalne štete od 21.500,00 KM, i to emisijom dugoročnih obveznica sa rokom dospijeća 14 godina, isplatom u 10 jednakih rata, počev od devete godine prije krajnjeg datuma dospijeća uz godišnju kamatu u visini od 1,5% od 4. januara 2006. godine s tim što se kamata koja je određena pravosnažnom i izvršnom sudskom odlukom obračunava u toku verifikacije, a najviše do iznosa svakog utvrđenog pojedinačnog duga, a da je troškove parničnog i izvršnog postupka izvršenik dužan isplatiti iz budžeta Republike Srpske, te da se u tom dijelu prigovor izvršenika odbija kao neosnovan".

12. U obrazloženju rješenja Osnovni sud je naveo da iz predmetnog spisa proizlazi da je apelantu oduzeto putničko motorno vozilo u toku 1992. godine, što znači da je za apelanta šteta nastala u periodu ratnih dešavanja. Osnovni sud je naveo da je odredbama člana 1. stav 1. Zakona o izvršnom postupku (u daljnjem tekstu: ZIP) propisano da se tim zakonom uređuje postupak po kojem sudovi provode prinudno ostvarivanje potraživanja na osnovu izvršnih i vjerodostojnih isprava ako posebnim zakonom nije drugačije određeno, te da je stavom 2. navedenog člana propisano da se odredbe tog zakona ne primjenjuju na postupke izvršenja propisane posebnim zakonom. U vezi s tim, Osnovni sud je naveo da je Zakon o utvrđivanju i načinu izmirenja unutrašnjeg duga Republike Srpske (u daljnjem tekstu: Zakon o unutrašnjem dugu) lex specialis u odnosu na ZIP. Osnovni sud je naveo da je odredbama člana 19b. Zakona o unutrašnjem dugu propisano da će se naplata utvrđenog glavnog novčanog potraživanja po osnovu materijalne i nematerijalne štete nastale u periodu ratnih djejstava od 20. maja 1992. do 19. juna 1996. godine, nakon izvršene verifikacije, izmiriti emisijom obveznica sa rokom dospijeća od 14 godina, isplatom u deset jednakih rata, počevši od devete godine prije krajnjeg datuma dospijeća, uz godišnju kamatu u visini od 1,5%, sa pravom prijevremenog otkupa. Osnovni sud je, dalje, naveo da je odredbama člana 19a. Zakona o unutrašnjem dugu propisano da se kamate određene pravosnažnim i izvršnim sudskim odlukama po osnovu materijalne i nematerijalne štete obračunavaju u toku verifikacije u skladu sa sudskim odlukama, a najviše do iznosa svakog utvrđenog pojedinačnog duga. Također, Osnovni sud je naveo da je odredbama člana 22a. stav 2. Zakona o unutrašnjem dugu propisano da se iznosi troškova parničnog postupka i troškova izvršnog postupka utvrđenih pravosnažnom sudskom odlukom i pravo na kamatu ostvaruju u skladu sa odredbama ZIP-a. S obzirom na to da iz odredaba člana 22. stav 2. Zakona o unutrašnjem dugu proizlazi da troškovi parničnog postupka i troškovi izvršnog postupka ne spadaju u tzv. ratnu štetu, Osnovni sud je ukazao da će navedeni troškovi biti isplaćeni apelantu u cijelosti u skladu sa odredbama ZIP-a. Imajući u vidu navedeno, Osnovni sud je naveo da je odlučio kao u dispozitivu rješenja.

13. Odlučujući o apelantovoj žalbi protiv navedenog rješenja, Okružni sud je donio Rješenje broj 71 0 I 059677 10 Gž od 19. aprila 2010. godine kojim je povodom apelantove žalbe, a po službenoj dužnosti, preinačio navedeno rješenje tako što je djelimično uvažio prigovor izvršenika i Rješenje o izvršenju broj 71 0 I 059677 09 I od 14. aprila 2009. godine izmijenio u dijelu u kojem je određeno izvršenje radi isplate glavnog duga i zakonske zatezne kamate na taj dug tako što je namirenje glavnog duga u iznosu od 21.500,00 KM i kamate na taj dug, počev od 4. januara 2006. godine, koja će se obračunati u postupku verifikacije, a najviše do iznosa glavnog duga, odredio izdavanjem obveznica pod sljedećim uvjetima: sa rokom dospijeća od 14 godina, isplatom u deset jednakih rata počev od devete godine prije krajnjeg datuma dospijeća, sa godišnjom kamatom u visini od 1,5%, sa pravom prijevremenog otkupa, dok je u preostalom dijelu odbio prigovor izvršenika i ostavio na snazi rješenje o izvršenju (u dijelu u kojem je određeno izvršenje radi naplate troškova parničnog postupka i troškova izvršnog postupka).

14. U obrazloženju rješenja Okružni sud je naveo da su neosnovani apelantovi žalbeni prigovori da je izreka pobijanog rješenja nerazumljiva, protivrječna sama sebi i razlozima rješenja, kao i žalbeni prigovori da se u konkretnom slučaju ne radi o unutrašnjem dugu. Okružni sud je ukazao da Zakon o unutrašnjem dugu predstavlja lex specialis propis u skladu sa kojim se vrši isplata potraživanja naknade materijalne i nematerijalne štete nastale u periodu ratnih djejstava od 20. maja 1992. do 19. juna 1996. godine, a koja šteta je priznata pravosnažnim sudskim odlukama (član 18). Naime, Okružni sud je naveo da je Zakon o unutrašnjem dugu stupio na snagu 23. jula 2004. godine i da su tim zakonom uređeni postupak, način i rokovi utvrđivanja i izmirivanja unutrašnjeg duga Republike Srpske prema fizičkim i pravnim licima (član 1), te da se izmirenje unutrašnjeg duga vrši u skladu sa odredbama tog zakona na način koji osigurava i podržava makroekonomsku stabilnost i fiskalnu održivost Republike Srpske (član 2). Također, Okružni sud je naveo da je Zakonom o unutrašnjem dugu određeno da se pod unutrašnjim dugom, u smislu tog zakona, podrazumijevaju i obaveze po osnovu materijalne i nematerijalne štete nastale u periodu ratnih djejstava od 20. maja 1992. do 19. juna 1996. godine (član 3). U vezi s tim, Okružni sud je ukazao da predmetno apelantovo potraživanje predstavlja upravo potraživanje naknade materijalne štete iz navedenog perioda, a koje je utemeljeno na izvršnoj ispravi – Presudi Osnovnog suda u Sokocu broj 089-1-P-06-000-021 od 18. aprila 2008. godine. Shodno navedenom, Okružni sud je ukazao da se izmirenje tog potraživanja, i to glavnog duga u iznosu od 21.500,00 KM, vrši u skladu sa odredbama člana 19b. Zakona o unutrašnjem dugu, da se isplata kamata vrši u skladu sa odredbama člana 19a. tog zakona, dok se isplata dosuđenih troškova parničnog postupka, kamata na te troškove i troškova postupka izvršenja vrši u skladu sa odredbama ZIP-a, a saglasno odredbama člana 22a. stav 2. Zakona o unutrašnjem dugu. Okružni sud je naveo da je sadržaj navedenih zakonskih propisa nalagao da se povodom apelantove žalbe, a po prigovoru izvršenika, odredi izvršenje kao u izreci tog drugostepenog rješenja. Pri tome Okružni sud je naveo da su sudovi u predmetnom postupku izvršenja dužni primijeniti Zakon o unutrašnjem dugu s obzirom na to da se taj zakon odnosi na sva potraživanja utvrđena pravosnažnim presudama i da rješenje o izvršenju nije postalo pravosnažno prije stupanja na snagu tog zakona.

IV. Apelacija a) Navodi iz apelacije

15. Apelant smatra da mu je osporenim odlukama povrijeđeno pravo na pravično suđenje iz člana II/3.e) Ustava Bosne i Hercegovine i člana 6. Evropske konvencije za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda (u daljnjem tekstu: Evropska konvencija). Apelant navodi da je podnio tužbu Osnovnom sudu protiv tužene radi neosnovanog obogaćenja, te da je Presudom tog suda broj 089-1-P-06-000-021 od 18. aprila 2008. godine obavezana tužena da mu po tom osnovu isplati iznos od 21.500,00 KM sa zakonskom zateznom kamatom počev od 4. januara 2006. godine pa do konačne isplate. Međutim, apelant navodi da su sudovi u predmetnom izvršnom postupku utvrdili da apelantu ne pripada pravo na predmetno potraživanje po osnovu neosnovanog obogaćenja, već da mu pripada pravo na naknadu štete, te u vezi s tim odredili način realizacije tog prava primjenom Zakona o unutrašnjem dugu. Apelant navodi da u parničnom postupku nije potraživao naknadu materijalne štete, niti mu je pravosnažnom i izvršnom sudskom odlukom priznato pravo na naknadu štete, te stoga smatra da su redovni sudovi, pri donošenju osporenih odluka u predmetnom izvršnom postupku, proizvoljno primijenili Zakon o unutrašnjem dugu. Također, apelant navodi da njegovo potraživanje ne predstavlja unutrašnji dug ni po osnovu općih neisplaćenih obaveza u smislu odredaba člana 3. stav 1. tačka 1) u vezi sa članom 4. stav 1. tačka 4) Zakona o unutrašnjem dugu. Naime, apelant navodi "da bi se radilo o unutrašnjem dugu u smislu navedenih zakonskih odredaba, obaveza po izvršnoj sudskoj odluci je morala nastati najkasnije do 31. decembra 2002. godine, dok je u konkretnom slučaju obaveza izvršenika da isplati apelantu iznos od 21.500,00 KM sa zakonskom zateznom kamatom nastala tek izvršnošću presude Osnovnog suda u Sokocu, tj. 18. juna 2008. godine". S obzirom na navedeno, apelant smatra da se u konkretnom slučaju ne radi o unutrašnjem dugu, te da se stoga u predmetnom izvršnom postupku nisu mogle primijeniti odredbe Zakona o unutrašnjem dugu, već samo odredbe ZIP-a.

b) Odgovor na apelaciju

16. Okružni sud je naveo da ostaje pri pravnom stavu izraženom u osporenoj odluci tog suda, te smatra da u postupku pred tim sudom nije prekršeno apelantovo pravo na koje se pozvao u predmetnoj apelaciji.

17. Osnovni sud smatra da u predmetnom izvršnom postupku nije došlo do kršenja apelantovog prava na koje se pozvao u predmetnoj apelaciji.

18. Pravobranilaštvo je navelo da su neosnovani apelantovi navodi da je osporenim odlukama izmijenjen pravni osnov pravosnažne sudske odluke, te da se u konkretnom slučaju ne radi o unutrašnjem dugu. Naime, Pravobranilaštvo je navelo da je apelantovo potraživanje utvrđeno pravosnažnom sudskom odlukom od 18. aprila 2008. godine, ali da je nastalo 16. juna 1992. godine, te da se, dakle, odnosi na obaveze po osnovu materijalne i nematerijalne štete nastale u periodu od 20. maja 1992. do 19. juna 1996. godine.

V. Relevantni propisi

19. U Zakonu o utvrđivanju i načinu izmirenja unutrašnjeg duga Republike Srpske ("Službeni glasnik Republike Srpske" br. 63/04, 47/06, 68/07, 17/08, 64/08 i 34/09) relevantne odredbe glase:

Član 3.

(1) Pod unutrašnjim dugom, u smislu ovog zakona, podrazumijevaju se:

1. opšte neisplaćene obaveze budžeta Republike Srpske i dio obaveza Fonda Penzijskog i invalidskog osiguranja Republike Srpske, koje preuzima budžet Republike Srpske, (u daljnjem tekstu: opšte obaveze), nastale do 31. decembra 2002. godine, u iznosu od 386,8 miliona KM;

[…]

3. obaveze po osnovu materijalne i nematerijalne štete nastale u periodu ratnih dejstava od 20. maja 1992. do 19. juna 1996. godine u iznosu od 600,0 miliona KM.

Član 4.

(1) Pod opštim obavezama podrazumijevaju se obaveze nastale do 31. decembra 2002. godine, i to:

[…]

4. obaveze po pravosnažnim i izvršnim sudskim odlukama, nastale u vezi sa potraživanjima pravnih i fizičkih lica u periodu od 20. juna 1996. do 31. decembra 2002. godine, u ukupnom iznosu do 25,0 miliona KM, izuzev pravosnažnih sudskih odluka po osnovu stare devizne štednje koje će se regulisati posebnim zakonom i pravosnažnih sudskih odluka po osnovu ratne materijalne i nematerijalne štete koje su regulisane u poglavlju 4. ovog zakona.

Član 18.

Materijalna i nematerijalna šteta nastala u periodu ratnih dejstava od 20. maja 1992. godine do 19. juna 1996. godine, u iznosu od 600,0 miliona KM, predstavlja naknadu štete pravnim i fizičkim licima kojima je pravosnažnim sudskim odlukama ili vansudskim poravnanjima priznato pravo na naknadu materijalne i nematerijalne štete, kao i pravnim i fizičkim licima kojima će se pravo na naknadu štete regulisati posebnim zakonom.

VI. Dopustivost

20. U skladu sa članom VI/3.b) Ustava Bosne i Hercegovine, Ustavni sud, također, ima apelacionu nadležnost u pitanjima koja su sadržana u ovom ustavu kada ona postanu predmet spora zbog presude bilo kojeg suda u Bosni i Hercegovini.

21. U skladu sa članom 16. stav 1. Pravila Ustavnog suda, Ustavni sud može razmatrati apelaciju samo ako su protiv presude, odnosno odluke koja se njome pobija, iscrpljeni svi djelotvorni pravni lijekovi mogući prema zakonu i ako se podnese u roku od 60 dana od dana kada je podnosilac apelacije primio odluku o posljednjem djelotvornom pravnom lijeku kojeg je koristio.

22. U konkretnom slučaju predmet osporavanja apelacijom je Rješenje Okružnog suda broj 71 0 I 059677 10 Gž od 19. aprila 2010. godine protiv kojeg nema drugih djelotvornih pravnih lijekova mogućih prema zakonu. Zatim, osporeno rješenje apelant je primio 20. maja 2010. godine, a apelacija je podnesena 30. juna 2010. godine tj. u roku od 60 dana, kako je propisano članom 16. stav 1. Pravila Ustavnog suda. Konačno, apelacija ispunjava i uvjete iz člana 16. st. 2. i 4. Pravila Ustavnog suda, jer nije očigledno (prima facie) neosnovana, niti postoji neki drugi formalni razlog zbog kojeg apelacija nije dopustiva.

23. Imajući u vidu odredbe člana VI/3.b) Ustava Bosne i Hercegovine, te člana 16. st. 1, 2. i 4. Pravila Ustavnog suda, Ustavni sud je utvrdio da predmetna apelacija ispunjava uvjete u pogledu dopustivosti.

VII. Meritum

24. Apelant pobija navedena rješenja, tvrdeći da mu je tim rješenjima povrijeđeno pravo na pravično suđenje iz člana II/3.e) Ustava Bosne i Hercegovine i člana 6. Evropske konvencije.

25. Član II/3. Ustava Bosne i Hercegovine u relevantnom dijelu glasi:

Sva lica na teritoriji Bosne i Hercegovine uživaju ljudska prava i slobode iz stava 2. ovog člana, što uključuje:

[…]

e) Pravo na pravično saslušanje u građanskim i krivičnim stvarima i druga prava u vezi sa krivičnim postupkom.

26. Član 6. stav 1. Evropske konvencije u relevantnom dijelu glasi:

1) Prilikom utvrđivanja građanskih prava i obaveza ili osnovanosti bilo kakve krivične optužbe protiv njega, svako ima pravo na pravično suđenje i javnu raspravu u razumnom roku pred nezavisnim i nepristrasnim, zakonom ustanovljenim sudom. […]

27. Apelant smatra da su redovni sudovi, pri donošenju svojih odluka, proizvoljno primijenili Zakon o unutrašnjem dugu, što je kao posljedicu imalo kršenje njegovog prava na pravično suđenje. U vezi s tim, Ustavni sud ukazuje da, prema praksi Evropskog suda za ljudska prava (u daljnjem tekstu: Evropski sud) i Ustavnog suda, zadatak ovih sudova nije da preispituju zaključke redovnih sudova u pogledu činjeničnog stanja i primjene materijalnog prava (vidi, Evropski sud, Pronina protiv Rusije, odluka o dopustivosti od 30. juna 2005. godine, aplikacija broj 65167/01). Naime, Ustavni sud nije nadležan supstituirati redovne sudove u procjeni činjenica i dokaza, već je općenito zadatak redovnih sudova da ocijene činjenice i dokaze koje su izveli (vidi, Evropski sud, Thomas protiv Ujedinjenog Kraljevstva, presuda od 10. maja 2005. godine, aplikacija broj 19354/02). Zadatak Ustavnog suda je da ispita da li je eventualno došlo do povrede ili zanemarivanja ustavnih prava (pravo na pravično suđenje, pravo na pristup sudu, pravo na djelotvoran pravni lijek i dr.), te da li je primjena zakona bila, eventualno, proizvoljna ili diskriminacijska.

28. Ustavni sud se, dakle, prema navedenom stavu, može izuzetno, kada ocijeni da je u određenom postupku redovni sud proizvoljno postupao kako u utvrđivanju činjenica, tako i u primjeni relevantnih pozitivnopravnih propisa (vidi, Ustavni sud, Odluka broj AP 311/04 od 22. aprila 2005. godine, stav 26), upustiti u ispitivanje načina na koji su nadležni sudovi utvrđivali činjenice i na tako utvrđene činjenice primijenili pozitivnopravne propise. U kontekstu navedenog Ustavni sud podsjeća i da je u više svojih odluka ukazao da očigledna proizvoljnost u primjeni relevantnih propisa nikada ne može voditi ka jednom pravičnom postupku (vidi, Ustavni sud, Odluka broj AP 1293/05 od 12. septembra 2006. godine, tačka 25. i dalje). Imajući u vidu navedeno, Ustavni sud će u konkretnom slučaju, s obzirom na pitanja koja apelant problematizira, ispitati da li je osporena odluka Okružnog suda, kao konačna odluka u predmetnom postupku, zasnovana na proizvoljnoj primjeni Zakona o unutrašnjem dugu.

29. U konkretnom slučaju Ustavni sud zapaža da je Presudom Osnovnog suda u Sokocu broj 089-1-P-06-000-021 od 18. aprila 2008. godine obavezana tužena da isplati apelantu iznos od 21.500,00 KM sa zakonskom zateznom kamatom počev od 4. januara 2006. godine, pa do konačne isplate, kao i da mu naknadi troškove parničnog postupka u iznosu od 3.375,00 KM, sve u roku od 30 dana pod prijetnjom prinudnog izvršenja. U vezi s tim, Ustavni sud zapaža da je Osnovni sud, postupajući po apelantovom prijedlogu, donio Rješenje o izvršenju broj 71 0 I 059677 09 I od 14. aprila 2009. godine kojim je dozvolio izvršenje predmetne presude Osnovnog suda u Sokocu. Međutim, Ustavni sud zapaža da je rješenjem Okružnog suda, kao konačnom odlukom u predmetnom izvršnom postupku, izmijenjeno navedeno rješenje o izvršenju, tako što je određeno da će se apelantovo potraživanje, koje je utvrđeno pravosnažnom sudskom odlukom, izmiriti u skladu sa relevantnim odredbama Zakona o unutrašnjem dugu. Naime, Okružni sud je zaključio da apelantovo potraživanje predstavlja potraživanje naknade materijalne štete nastale u periodu ratnih djejstava od 20. maja 1992. do 19. juna 1996. godine, te da kao takvo potpada pod unutrašnji dug u smislu odredaba člana 3. Zakona o unutrašnjem dugu.

30. U vezi s navedenim, Ustavni sud ukazuje da je odredbama člana 3. stav 1. tačka 3. Zakona o unutrašnjem dugu propisano da se pod unutrašnjim dugom, u smislu tog zakona, podrazumijevaju obaveze po osnovu materijalne i nematerijalne štete nastale u periodu ratnih djejstava od 20. maja 1992. do 19. juna 1996. godine. Također, Ustavni sud ukazuje da je odredbama člana 18. Zakona o unutrašnjem dugu propisano, između ostalog, da materijalna i nematerijalna šteta nastala u periodu ratnih djejstava od 20. maja 1992. do 19. juna 1996. godine predstavlja naknadu štete pravnim i fizičkim licima kojim je pravosnažnim sudskim odlukama ili vansudskim poravnanjima priznato pravo na naknadu materijalne i nematerijalne štete. Međutim, Ustavni sud zapaža da je u konkretnom slučaju, kako to jasno proizlazi iz presude Osnovnog suda u Sokocu, koja u smislu relevantnih odredaba Zakona o izvršnom postupku predstavlja izvršnu ispravu (čl. 23. do 27), tužena obavezana da isplati apelantu navedeni novčani iznos po osnovu stjecanja bez osnova (tj. neosnovanog obogaćenja u smislu relevantnih odredaba čl. 210. i 219. ZOO), a ne po osnovu naknade materijalne štete (koja je definirana odredbama čl. 154, 155. i dr. ZOO). S obzirom na to da se, dakle, apelantovo potraživanje, koje je utvrđeno pravosnažnom sudskom odlukom, ne odnosi na naknadu materijalne štete, iako je nastalo u periodu ratnih djejstava od 20. maja 1992. do 19. juna 1996. godine, Ustavni sud smatra da predmetno apelantovo potraživanje nesumnjivo ne predstavlja unutrašnji dug u smislu odredaba člana 3. stav 1. tačka 3. Zakona o unutrašnjem dugu. Pri tome Ustavni sud ukazuje da se apelantovo potraživanje ne može podvesti pod unutrašnji dug ni u smislu odredaba člana 3. stav 1. tačka 1. u vezi sa članom 4. stav 1. tačka 4. Zakona o unutrašnjem dugu, budući da je nastalo u periodu ratnih djejstava, a ne u periodu koji je obuhvaćen navedenim zakonskim odredbama (tj. u periodu od 20. juna 1996. do 31. decembra 2002. godine). Imajući u vidu navedeno, Ustavni sud smatra da su redovni sudovi, pri donošenju osporenih odluka, potpuno proizvoljno primijenili materijalno pravo kada su izmijenili rješenje o izvršenju, te odredili da će se apelantovo potraživanje, koje je utvrđeno pravosnažnom presudom Osnovnog suda u Sokocu, izmiriti u skladu sa relevantnim odredbama Zakona o unutrašnjem dugu. S obzirom na to, Ustavni sud smatra da je osporeno rješenje Okružnog suda, kao konačna odluka u predmetnom postupku, zasnovano na proizvoljnoj primjeni Zakona o unutrašnjem dugu, što je kao posljedicu imalo kršenje apelantovog prava na pravično suđenje iz člana II/3.e) Ustava Bosne i Hercegovine i člana 6. stav 1. Evropske konvencije.

31. Na osnovu izloženog, Ustavni sud zaključuje da je povrijeđeno apelantovo pravo iz člana II/3.e) Ustava Bosne i Hercegovine i člana 6. stav 1. Evropske konvencije. Stoga, Ustavni sud smatra da je bilo potrebno, s ciljem zaštite apelantovih ustavnih prava, ukinuti osporenu odluku, te predmet vratiti Okružnom sudu kako bi taj sud donio novu odluku u skladu s garancijama iz člana II/3.e) Ustava Bosne i Hercegovine i člana 6. stav 1. Evropske konvencije.

VIII. Zaključak

32. Ustavni sud zaključuje da postoji kršenje apelantovog prava na pravično suđenje iz člana II/3.e) Ustava Bosne i Hercegovine i člana 6. stav 1. Evropske konvencije, jer je sud, pri donošenju svoje odluke, proizvoljno primijenio Zakon o unutrašnjem dugu, budući da apelantovo potraživanje ne predstavlja unutrašnji dug u smislu tog zakona.

33. Na osnovu člana 61. st. 1. i 2. i člana 64. stav 1. Pravila Ustavnog suda, Ustavni sud je odlučio kao u dispozitivu ove odluke.

34. Prema članu VI/5. Ustava Bosne i Hercegovine, odluke Ustavnog suda su konačne i obavezujuće.

Predsjednica
Ustavnog suda Bosne i Hercegovine
Valerija Galić, s. r.