Službeni glasnik BiH, broj 2/14

Ustavni sud Bosne i Hercegovine u Vijeću od pet sudija, u predmetu broj AP 5596/10, rješavajući apelaciju Siniše Ćejića, na osnovu člana VI/3.b) Ustava Bosne i Hercegovine, člana 59. stav 2. tačka 2. i člana 61. st. 1, 2. i 3. Pravila Ustavnog suda Bosne i Hercegovine ("Službeni glasnik BiH", br. 60/05, 64/08 i 51/09), u sastavu: Valerija Galić, predsjednica Miodrag Simović, potpredsjednik Seada Palavrić, potpredsjednica Mirsad Ćeman, sudija Zlatko M. Knežević, sudija na sjednici održanoj 10. decembra 2013. godine donio je

ODLUKU O DOPUSTIVOSTI I MERITUMU

Djelimično se usvaja apelacija Siniše Ćejića.

Utvrđuje se povreda člana II/3.e) Ustava Bosne i Hercegovine i člana 6. stav 1. Evropske konvencije za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda u odnosu na donošenje odluke u razumnom roku u predmetu koji je vođen pred Osnovnim sudom u Banjoj Luci broj 071-0-P-07-001657, a koji je okončan Presudom Vrhovnog suda Republike Srpske broj 118 0 P-000137 09 Rev.

Odbija se kao neosnovana apelacija podnesena protiv Presude Vrhovnog suda Republike Srpske broj 118 0 P-000137 09 Rev i Presude Okružnog suda u Banjoj Luci broj 011-0-Ž-08-000 546 od 29. decembra 2008.godine u odnosu na ostale aspekte prava na pravično suđenje iz člana II/3.e) Ustava Bosne i Hercegovine i člana 6. stav 1. Evropske konvencije za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda.

Odluku objaviti u "Službenom glasniku BiH", "Službenim novinama Federacije BiH", "Službenom glasniku Republike Srpske" i "Službenom glasniku Distrikta Brčko BiH".

OBRAZLOŽENJE

I. Uvod

1. Siniša Ćejić (u daljnjem tekstu: apelant) iz Laktaša, kojeg zastupa Dragan Tilimir, advokat iz Banje Luke, podnio je 15. decembra 2010. godine apelaciju Ustavnom sudu Bosne i Hercegovine (u daljnjem tekstu: Ustavni sud) protiv Presude Vrhovnog suda Republike Srpske (u daljnjem tekstu: Vrhovni sud) broj 118 0 P 000137 09 Rev od 22. septembra 2010. godine i Presude Okružnog suda u Banjoj Luci (u daljnjem tekstu: Okružni sud) broj 011-0-Ž-08-000 546 od 29. decembra 2008. godine.

II. Postupak pred Ustavnim sudom

2. Na osnovu člana 22. st. 1. i 2. Pravila Ustavnog suda, od Vrhovnog suda, Okružnog suda i Osnovnog suda u Banjoj Luci (u daljnjem tekstu: Osnovni sud) zatraženo je 11. oktobra 2013. godine, a od Osnovnog suda je zatražen na uvid i spis broj 071-0-P-07-001657.

3. Okružni sud je odgovor na apelaciju dostavio 23. oktobra 2013. godine, Vrhovni sud 25. oktobra 2013. godine, a Osnovni sud nije dostavio ni odgovor na apelaciju, ni traženi spis.

4. Na osnovu člana 26. stav 2. Pravila Ustavnog suda, odgovori Okružnog suda i Osnovnog suda dostavljeni su apelantu 13. novembra 2013. godine.

III. Činjenično stanje

5. Činjenice predmeta koje proizlaze iz apelantovih navoda i dokumenata predočenih Ustavnom sudu mogu se sumirati na sljedeći način:

6. Apelant je 18. marta 2004. godine podnio tužbu Osnovnom sudu protiv Republike Srpske - Ministarstva unutrašnjih poslova Banja Luka (u daljnjem tekstu: tuženi) radi zaštite prava iz radnog odnosa. Apelant je u tužbi naveo da mu je Rješenjem tuženog broj 05/2-126-397 od 1. februara 2004. godine prestao radni odnos zbog toga što u dva navrata nije položio stručni ispit. Dalje navodi da je protiv rješenja tuženog o prestanku radnog odnosa izjavio prigovor 22. decembra 2003. godine, koji je rješenjem koje je potpisao ministar tuženog broj 05/2-126-397/03 od 13. februara 2004. godine odbijen kao neosnovan. Apelant, također, navodi da je kod tuženog bio zaposlen na temelju Rješenja broj 11-120-6/3079 od 20. septembra 1993. godine, da je bio raspoređen na poslove i radne zadatke policajca u Policijskoj stanici Potkozarje, pa smatra da je Komisija za polaganje stručnog ispita zbog njemu nepoznatih razloga donijela odluku da nema potrebno znanje da bi položio stručni ispit, odnosno navodi da mu nije jasan motiv donošenja takve odluke. Apelant predmetnom tužbom traži poništavanje rješenja tuženog o prestanku radnog odnosa, te da se tuženi obaveže da ga vrati na rad i isplati zaostale plaće, kao i da mu nadoknadi troškove parničnog postupka.

7. Osnovni sud je Presudom broj 071-0-P-07-001657 od 24. oktobra 2008. godine usvojio apelantovu tužbu i poništio kao nezakonita rješenja tuženog broj 05/2-126-397/03 od 13. februara 2004. godine i broj 05/2-126-397/03 od 1. decembra 2003. godine. Istom presudom tuženi je obavezan da apelanta vrati na poslove i radne zadatke policajca u Policijskoj stanici Potkozarje uz obavezu da mu isplati lični dohodak u vremenskom periodu od 1. decembra 2003. godine do 1. septembra 2008. godine u ukupnom iznosu od 28.892,35 KM i od 1. septembra 2008. godine pa do vraćanja na posao, sve sa zakonskom zateznom kamatom, kao i uplatu doprinosa Fondu penzijskog i invalidskog osiguranja i Fondu zdravstvenog osiguranja Republike Srpske počev od 1. decembra 2003. godine pa do vraćanja na posao kod tuženog. U preostalom dijelu odbijen je kao neosnovan apelantov tužbeni zahtjev, te se obavezuje tuženi da apelantu naknadi troškove parničnog postupka u iznosu od 2.400,00 KM.

8. U obrazloženju presude Osnovni sud je naveo da je tuženi u odgovoru naveo da je apelantu radni odnos prestao Rješenjem broj 05/2-126-397 od 1. decembra 2003. godine zbog toga što ni u ponovljenom pokušaju 26. novembra 2003. godine nije položio stručni ispit pred Komisijom za polaganje stručnog ispita imenovanom Rješenjem ministra od 18. novembra 2003. godine. Protiv navedenog rješenja apelant je izjavio prigovor tuženom koji je odbijen kao neosnovan Rješenjem broj 0572-126-397/03 od 13. februara 2004. godine. Osnovni sud, dalje, navodi da je, postupajući po apelantovoj tužbi, Rješenjem broj RS 402/4 apelantovu tužbu odbacio kao neblagovremenu, a da je Okružni sud, postupajući po apelantovoj žalbi Rješenjem broj 011-0-Ž-06-000643 od 14. maja 2007. godine prvostepeno rješenje ukinuo i predmet vratio prvostepenom sudu na ponovni postupak. Dakle, kako je, prema ocjeni tog suda, među parničnim strankama bila sporna zakonitost rješenja o prestanku apelantovog radnog odnosa, taj sud je, ispitujući zakonitost osporenih rješenja, odlučio kao u izreci presude, ocjenjujući da je članom 1. ZUP-a propisano da se tim zakonom, pored ostalog, reguliraju i posebna prava iz radnog odnosa u MUP-u RS. Dalje je utvrdio da je članom 58. stav 1. ZUP-a propisana obaveza da policajci polažu stručni ispit po programu i načinu polaganja koji propisuje ministar pred Komisijom za polaganje stručnog ispita koju imenuje ministar. Članom 94. stav 1. tačka 6. ZUP-a propisano je da će se do početka primjene tog zakona izvršiti usklađivanje Pravilnika o polaganju stručnog ispita iz 2000. godine, a da je stavom 2. istog člana propisano da će se taj izmijenjeni Pravilnik objaviti u "Službenom glasniku Republike Srpske". Dalje, Osnovni sud je utvrdio da je novi Pravilnik o polaganju stručnog ispita stupio na snagu i počeo se primjenjivati 6. decembra 2003. godine, koji je objavljen u "Službenom glasniku RS" broj 97/03 od 28. novembra 2003. godine (u daljnjem tekstu: novi Pravilnik o polaganju stručnog ispita). Članom 29. citiranog pravilnika propisano je da on stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u "Službenom glasniku RS", a članom 28. je propisano da stupanjem na snagu ovog pravilnika prestaje da važi Pravilnik o polaganju stručnog ispita iz 2000. godine. Na temelju izvedenih dokaza Osnovni sud je utvrdio da, budući da je apelant prigovor izjavljen protiv prvostepenog rješenja o prestanku radnog odnosa izjavio tuženom 22. decembra 2003. godine, smatra da je tuženi bio dužan postupiti prema članu 25. novog Pravilnika o polaganju stručnog ispita (stupio na snagu 6. decembra 2003. godine), a prema kojoj odredbi je apelant bio oslobođen polaganja stručnog ispita. Prema tome, Osnovni sud je odlučio kao u izreci presude zaključivši da je tuženi, odlučujući po apelantovom prigovoru, bio dužan primijeniti odredbu člana 25. novog Pravilnika o polaganju stručnog ispita prema kojoj odredbi više nije bio obavezan polagati stručni ispit.

9. Okružni sud je Presudom broj 011-0-Ž-08-000 546 od 29. decembra 2008. godine žalbu tuženog uvažio i prvostepenu Presudu Osnovnog suda broj 071-0-P-07-001 657 od 24. oktobra 2008. godine preinačio u dosuđujućem dijelu i apelantov tužbeni zahtjev odbio kao neosnovan.

10. Okružni sud je u obrazloženju presude naveo da je, ispitujući prvostepenu presudu, zaključio da je ona nezakonito donesena, jer tuženi osnovano žalbom ukazuje da je prvostepeni sud na temelju pogrešne primjene materijalnog prava donio navedenu presudu. Uvidom u spis predmeta taj sud je utvrdio da je apelant zasnovao radni odnos kod tuženog u statusu pripravnika na poslovima i radnim zadacima sa srednjom sručnom spremom, da mu je pripravnički staž po tom rješenju trajao šest mjeseci, a da je po isteku tog roka bio dužan polagati stručni ispit. Apelant je stručni ispit polagao na osnovu Pravilnika o polaganju stručnog ispita iz 2000. godine u dva navrata, i to prvi put 30. septembra 2003. godine i drugi put 26. novembra 2003. godine, koji ni u ponovnom postupku nije položio, zbog čega mu je tuženi utvrdio prestanak radnog odnosa. Protiv rješenja o prestanku radnog odnosa od 1. decembra 2003. godine apelant je izjavio prigovor tuženom, koji je tuženi Rješenjem broj 0572-126-397/03 od 13. februara 2004. godine odbio kao neosnovan.

11. U vezi s tim Okružni sud je ukazao da je tuženi pravilno primijenio odredbe ZUP-a i Pravilnika o polaganju stručnog ispita iz 2000. godine, koji je bio na snazi u vrijeme prestanka apelantovog radnog odnosa i koje odredbe citiranog zakona i pravilnika nisu oslobađale apelanta polaganja stručnog ispita. Ovo zbog toga što je članom 57. ZUP-a propisano da "stručni ispit ne polažu lica sa položenim pravosudnim ispitom, magistri, doktori nauka i radnici zatečeni na radu u ministarstvu, koji na dan stupanja na snagu ovog zakona imaju više od 20 godina efektivnog staža na radu u organima državne uprave ili više od 30 godina penzijskog staža". Dalje, član 25. novog Pravilnika o polaganju stručnog ispita, također, propisuje "da stručni ispit nisu dužni polagati zaposleni sa statusom ovlaštenih službenih lica i drugih zaposlenih u ministarstvu koji imaju zvanje doktora, ili magistra, ili položen pravosudni ispit, ili ispit za sudije za prekršaje, ljekari ukoliko stručni ispit polažu u okviru svoje struke i radnici sa statusom ostalih zaposlenih koji nemaju stručnu spremu četvrtog stepena" i da "stručni ispit nisu dužni polagati zaposleni koji imaju 20 godina efektivnog staža na radu u organima državne uprave, ili više od 30 godina penzijskog staža". Pošto je kao nesporno utvrđeno da je apelant bio zaposlen kod tuženog, da je obavljao poslove i radne zadatke policajca, da je u vrijeme polaganja stručnog ispita apelant imao 10 godina radnog staža, Okružni sud je odlučio kao u izreci presude, zaključivši da su odluke tuženog na temelju kojih je apelantu radni odnos prestao pravilne i utemeljene na zakonu. Okružni sud je, također, ukazao da je uvidom u spis predmeta utvrdio da Pravilnik o polaganju stručnog ispita iz 2000. godine, a ni novi Pravilnik koji je stupio na pravnu snagu 6. decembra 2003. godine ne sadrži odredbu koja izričito oslobađa ovlaštena službena lica polaganja stručnog ispita ukoliko ne ispunjavaju i dodatne uvjete koji su propisani već citiranim zakonskim odrebama i odredbama Pravilnika. Stoga, Okružni sud je žalbu tuženog uvažio i prvostepenu presudu preinačio u dosuđujućem dijelu na temelju odredbe člana 229. st. 1. i 4. ZPP.

12. Vrhovni sud je Presudom broj 118 0 P 000137 09 Rev od 22. septembra 2010. godine apelantovu reviziju izjavljenu protiv presude Okružnog suda odbio kao neosnovanu. Vrhovni sud je u obrazloženju presude naveo da je nesporno da je apelant na osnovu Rješenja tuženog broj 11-120-6/3079 od 20. septembra 1993. godine zasnovao radni odnos kod tuženog u statusu pripravnika na poslovima i radnim zadacima sa srednjom sručnom spremom, da mu je pripravnički staž po tom rješenju trajao šest mjeseci. Apelant je stručni ispit polagao na osnovu Pravilnika o polaganju stručnog ispita iz 2000. godine tako da je tuženi i rješenje kojim je apelantu prestao radni odnos donio u vrijeme važenja tog pravilnika. Protiv navedenog rješenja apelant je izjavio prigovor koji je Rješenjem tuženog broj 05/2-126-397/03 od 13. februara 2004. godine odbijen kao neosnovan. Dakle, po ulaganju prigovora, a prije donošenja drugostepenog rješenja stupio je na snagu novi Pravilnik o polaganju stručnog ispita 6. decembra 2003. godine, te je odredbom člana 28. propisano da stari pravilnik iz 2000. godine prestaje da važi. Vrhovni sud je utvrdio da je apelant drugostepeno rješenje tuženog kojim je odbijen kao neosnovan prigovor izjavljen protiv prvostepenog rješenja primio 6. marta 2004. godine, a tužbu kojom je pokrenuo parnični postupak je podnio sudu 18. marta 2004. godine. Prema tome, utvrđujući da apelant nije položio stručni ispit u prvom pokušaju 30. septembra 2003. godine, niti u ponovnom pokušaju 26. novembra 2003. godine, Vrhovni sud smatra da je odluka drugostepenog organa pravilna i zakonita, te da donošenje novog pravilnika nije utjecalo na pravilnost spornih rješenja, jer je apelant bio obavezan položiti stručni ispit kako na osnovu odredaba starog Pravilnika o polaganju stručnog ispita iz 2000. godine na osnovu kojeg je i pristupio polaganju, te da ga od polaganja ne oslobađa niti sadržaj člana 25. novog pravilnika. Stoga su, prema ocjeni Vrhovnog suda, neosnovani apelantovi revizioni navodi da ga odredba člana 25. novog Pravilnika o polaganju stručnog ispita oslobađa obaveze polaganja ovog ispita. Naime, iz sadržaja odredbe člana 25. novog pravilnika ne proizlazi da je apelant oslobođen polaganja stručnog ispita, jer, prema toj odredbi zakona, kao što je to regulirano članom 57. ZUP-a, polaganja stručnog ispita su oslobođeni zaposleni sa statusom ovlaštenog službenika i drugi zaposleni Ministarstva unutrašnjih poslova pod uvjetom da imaju odgovarajuće zvanje ili položen neki drugi odgovarajući ispit, ili da rade na nekim drugim poslovima a nemaju IV stepen stručne spreme, ili da imaju 20 godina efektivnog staža na radu u organima državne uprave ili više od 30 godina penzijskog staža. Prema tome, Vrhovni sud je odbio kao neosnovane apelantove revizione navode da kao ovlašteno službeno lice (policajac) nije morao polagati stručni ispit shodno navedenoj odredbi Pravilnika (član 25) koje tumačenje je, prema ocjeni Vrhovnog suda, ne samo protivno odredbi člana 58. stav 1. ZUP-a nego i samom nazivu i cilju donošenja novog Pravilnika o polaganju stručnog ispita. Prema tome, Vrhovni sud je odlučio kao u izreci presude.

IV. Apelacija

a) Navodi iz apelacije

13. Apelant navodi da mu je povrijeđeno pravo na pravično suđenje iz člana II/3.e) Ustava Bosne i Hercegovine i člana 6. stav 1. Evropske konvencije za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda (u daljnjem tekstu: Evropska konvencija), zato što mu je radni odnos prestao pogrešnom primjenom čl. 56, 57. ZUP-a, čl. 2. i 25. Pravilnika o polaganju stručnog ispita iz 2000. godine, čl. 26, 27, 28, 29. i 31. ZORO, čl. 91. i 115. stav 3. ZOR-a i odredbi člana 25. novog Pravilnika o polaganju stručnog ispita, kojim odredbama nije propisan kao razlog prestanka radnog odnosa u slučaju da radnik ne položi stručni ispit. Apelant, također, smatra da je predmetni postupak pred redovnim sudovima vođen van razumnog roka.

b) Odgovor na apelaciju

14. Okružni sud se izjasnio da su apelantovi navodi u cijelosti neosnovani, te da je taj sud povodom žalbe tuženog odlučio u zakonskom roku. Okružni sud je predložio da se apelacijа odbije kao neosnovana.

15. Vrhovni sud u odgovoru na apelaciju navodi da činjenica da apelant nije uspio u ovom sporu sama po sebi ne može predstavljati povredu prava na koja se poziva u apelaciji. Dalje navodi da ostaje pri činjeničnim i pravnim zaključcima sadržanim u obrazloženju svoje odluke i predlaže da se apelacija odbije kao neosnovana.

V. Relevantni propisi

16. Zakon o unutrašnjim poslovima ("Službeni glasnik RS" broj 48/03) u relevantnom dijelu glasi:

Član 57.

Stručni ispit iz prethodnog člana ne polažu lica sa položenim pravosudnim ispitom, magistri, doktori nauka i radnici zatečeni na radu u Ministarstvu koji na dan stupanja na snagu ovog zakona imaju preko 20 godina efektivnog staža na radu u organima državne uprave ili preko 30 godina penzijskog staža.

Član 58. stav 1.

Policajci polažu stručni ispit po programu koji propisuje ministar, pred Komisijom koju imenuje ministar.

17. Pravilnik o programu i načinu polaganja stručnog ispita za ovlašćena službena lica i druge zaposlene u Ministarstvu unutrašnjih poslova Republike Srpske ("Službeni glasnik RS" broj 97/03) u relevantnom dijelu glasi:

Član 25.

Stručni ispit nisu dužni polagati zaposleni sa statusom ovlašćenih službenih lica i drugih zaposlenih u Ministarstvu koji imaju zvanje doktora ili magistra ili položen pravosudni ispit ili ispit za sudiju za prekršaje, ljekari ukoliko stručni ispit polažu u okviru svoje struke i radnici sa statusom ostalih zaposlenih koji nemaju stručnu spremu IV stepena.

Stručni ispit nisu dužni polagati zaposleni koji imaju 20 godina efektivnog staža na radu u organima državne uprave ili preko 30 godina penzijskog staža.

18. Zakon o administrativnoj službi u upravi Republike Srpske ("Službeni glasnik RS", broj 16/02) u relevantnom dijelu glasi:

Član 112. stav 3.

Rešenje donosi starešina koji rukovodi organom državne uprave ako zakonom nije drugačije određeno.

VI. Dopustivost

19. U skladu sa članom VI/3.b) Ustava Bosne i Hercegovine, Ustavni sud, također, ima apelacionu nadležnost u pitanjima koja su sadržana u ovom ustavu kada ona postanu predmet spora zbog presude bilo kojeg suda u Bosni i Hercegovini.

20. U skladu sa članom 16. stav 1. Pravila Ustavnog suda, Ustavni sud može razmatrati apelaciju samo ako su protiv presude, odnosno odluke koja se njome osporava, iscrpljeni svi djelotvorni pravni lijekovi mogući prema zakonu i ako se podnese u roku od 60 dana od dana kada je podnosilac apelacije primio odluku o posljednjem djelotvornom pravnom lijeku koji je koristio.

21. U konkretnom slučaju predmet osporavanja apelacijom je Presuda Vrhovnog suda broj 118 0 P 000137 09 Rev od 22. septembra 2010. godine protiv koje nema drugih djelotvornih pravnih lijekova mogućih prema zakonu. Zatim, osporenu presudu apelant je primio 12. oktobra 2010. godine, a apelacija je podnesena 15. decembra 2010. godine, tj. u roku od 60 dana, kako je propisano članom 16. stav 1. Pravila Ustavnog suda. Konačno, apelacija ispunjava i uvjete iz člana 16. st. 2. i 4. Pravila Ustavnog suda, zato što nije očigledno (prima facie) neosnovana, niti postoji neki drugi formalni razlog zbog kojeg apelacija nije dopustiva.

22. Imajući u vidu odredbe člana VI/3.b) Ustava Bosne i Hercegovine i člana 16. st. 1, 2. i 4. Pravila Ustavnog suda, Ustavni sud je utvrdio da predmetna apelacija ispunjava uvjete u pogledu dopustivosti.

VII. Meritum

23. Apelant se žali da mu je osporenim presudama u parničnom postupku, koji je pokrenuo tužbom radi zaštite prava iz radnog odnosa, povrijeđeno pravo na pravično suđenje iz člana II/3.e) Ustava Bosne i Hercegovine i člana 6. stav 1. Evropske konvencije.

24. Član II/3. Ustava Bosne i Hercegovine u relevantnom dijelu glasi:

Sva lica na teritoriji Bosne i Hercegovine uživaju ljudska prava i slobode iz stava 2. ovog člana, što uključuje:

e) Pravo na pravično saslušanje u građanskim i krivičnim stvarima i druga prava u vezi sa krivičnim postupkom.

25. Član 6. stav 1. Evropske konvencije u relevantnom dijelu glasi:

Prilikom utvrđivanja građanskih prava i obaveza ili osnovanosti bilo kakve krivične optužbe protiv njega, svako ima pravo na pravično suđenje i javnu raspravu u razumnom roku pred nezavisnim i nepristrasnim, zakonom ustanovljenim sudom..

Period koji se uzima u obzir

26. Ustavni sud zapaža da je apelant 18. marta 2004. godine podnio tužbu Osnovnom sudu protiv tuženog Republike Srpske-Ministarstva unutrašnjih poslova radi zaštite prava iz radnog odnosa, koji postupak je okončan Presudom Vrhovnog suda broj 118 0 P 000137 09 Rev od 22. septembra 2010. godine. Dakle, relevantan period koji Ustavni sud treba uzeti pri ocjeni dužine predmetnog postupka jeste sedam godina i šest mjeseci.

Analiza razumnosti trajanja postupka

27. Ustavni sud zapaža da se u konkretnom slučaju radi o parničnom postupku u kojem su sudovi trebali utvrditi osnovanost apelantovog tužbenog zahtjeva radi zaštite prava iz radnog odnosa, odlučiti o osnovanosti njegovog zahtjeva za poništavanje rješenja o prestanku radnog odnosa tuženog i isplati zaostalih plaća. U tom postupku prvostepeni sud je, u okviru dokaznog postupka, donio odluku na osnovu uvida u relevantne materijalne dokaze i na osnovu iskaza parničnih stranaka i svjedoka. Stoga, Ustavni sud smatra da se predmetni postupak, prema svojoj suštini, ne može smatrati složenim.

28. U pogledu postupanja strana u postupku, Ustavni sud zapaža da je Osnovni sud prvostepenu presudu u predmetu, koji se po svojoj suštini ne može smatrati složenim, donio tek nakon četiri godine i sedam mjeseci (24. oktobra 2010. godine), koji rok za odlučivanje po apelantovom tužbenom zahtjevu u predmetu, koji se, kako je već navedeno, ne može smatrati složenim, ne može smatrati razumnim rokom za odlučenje. Međutim, Ustavni sud zapaža da je Okružni sud u postupku rješavanja po apelantovoj žalbi izjavljenoj protiv prvostepene presude odluku donio u roku od dva mjeseca (29. decembra 2008. godine), a Vrhovnom sudu je trebala jedna godina i sedam mjeseci da odluči po reviziji izjavljenoj protiv drugostepene presude iz čega, prema mišljenju Ustavnog suda, proizlazi da su Okružni i Vrhovni sud u predmetnom postupku iskazali primjerenu ažurnost.

29. Dakle, Ustavni sud smatra da su Okružni i Vrhovni sud u konkretnom postupku odlučili u razumnim rokovima, što se ne može reći za postupanje Osnovnog suda. Međutim, ocjenjujući dužinu postupka u cjelini pred redovnim sudovima, prema mišljenju Ustavnog suda, ona je a priori suprotna principu "razumnog roka" iz člana 6. stav 1. Evropske konvencije, te da bi se kao takva mogla opravdati samo u izuzetnim okolnostima. Dakle, ocjenjujući postupanje redovnih sudova na sve tri instance, te imajući u vidu da apelant svojim ponašanjem ničim nije doprinio dužini postupka, Ustavni sud smatra da se dužina predmetnog postupka, koji traje više od sedam godina, može u cijelosti pripisati redovnim sudovima.

30. Imajući u vidu navedeno i sve navedene faktore, Ustavni sud zaključuje da je u ovom slučaju, zbog dužine trajanja postupka, povrijeđeno apelantovo pravo na pravično suđenje u razumnom roku iz člana II/3.e) Ustava Bosne i Hercegovine i člana 6. stav 1. Evropske konvencije.

Ostali aspekti prava na pravično suđenje

31. U odnosu na apelantove navode kojim osporava odluke Vrhovnog i Okružnog suda kao nezakonite i utemeljene na proizvoljnoj primjeni materijalnog prava, odredbi ZUP-a i Pravilnika o polaganju stručnog ispita, Ustavni sud smatra da se u konkretnom slučaju postupak pred redovnim sudovima odnosi na ispitivanje zakonitosti rješenja o prestanku radnog odnosa apelantu i utvrđivanje drugih prava iz radnog odnosa, dakle, na predmet građanskopravne prirode, te je član 6. stav 1. Evropske konvencije primjenjiv. Prema tome, Ustavni sud mora ispitati da li je postupak pred sudom bio pravičan onako kako zahtijeva član 6. stav 1. Evropske konvencije.

32. Ustavni sud, prije svega, ukazuje na to da, prema praksi Evropskog suda i Ustavnog suda, zadatak ovih sudova nije da preispituju zaključke redovnih sudova u pogledu činjeničnog stanja i primjene materijalnog prava (vidi, Evropski sud, Pronina protiv Rusije, odluka o dopustivosti od 30. juna 2005. godine, aplikacija broj 65167/01). Naime, Ustavni sud nije nadležan supstituirati redovne sudove u procjeni činjenica i dokaza, već je, općenito, zadatak redovnih sudova da ocijene činjenice i dokaze koje su izveli (vidi, Evropski sud, Thomas protiv Ujedinjenog Kraljevstva, presuda od 10. maja 2005. godine, aplikacija broj 19354/02). Zadatak Ustavnog suda je da ispita da li su, eventualno, povrijeđena ili zanemarena ustavna prava (pravo na pravično suđenje, pravo na pristup sudu, pravo na djelotvoran pravni lijek i dr.), te da li je primjena zakona bila, eventualno, proizvoljna ili diskriminacijska. Dakle, u okviru apelacione nadležnosti Ustavni sud se bavi isključivo pitanjem eventualne povrede ustavnih prava ili prava iz Evropske konvencije u postupku pred redovnim sudovima, pa će u konkretnom slučaju Ustavni sud ispitati da li je postupak u cjelini bio pravičan u smislu člana 6. stav 1. Evropske konvencije (vidi, Ustavni sud, Odluka broj AP 20/05 od 18. maja 2005. godine, objavljena u "Službenom glasniku BiH" broj 58/05).

33. Apelant u apelaciji osporava primjenu materijalnog prava, konkretno odredaba ZUP-a (član 56. stav 4. i član 57), odredbu člana 25. novog Pravilnika o polaganju stručnog ispita, čl. 91. i 115. stav 3. ZOR-a, čl. 26, 27, 28, 29. i 31. ZORO, navodeći da citiranim odredbama kao razlog nije predviđen prestanak radnog odnosa u slučaju da radnik ne položi stručni ispit.

34. U kontekstu apelantovih navoda Ustavni sud smatra da presudama Vrhovnog i Okružnog suda nije arbitrarno primijenjeno materijalno pravo, jer su ti sudovi ocijenili odluku tuženog kojom je apelantu radni odnos prestao primjenom odredaba ZUP-a i Pravilnika o polaganju stručnog ispita zbog toga što apelant u dva navrata nije položio stručni ispit.

35. U vezi sa navedenim Ustavni sud ukazuje da je nesporno da je apelant zasnovao radni odnos kod tuženog 22. jula 1993. godine i da je raspoređen na poslove i radne zadatke policajca. Navedenim rješenjem apelantu je propisana obaveza polaganja stručnog ispita u roku od šest mjeseci. Dalje, nesporno je da je odredbom člana 58. stav 1. ZUP-a propisano da je policajac dužan polagati stručni ispit prema programu koji propisuje ministar pred Komisijom za polaganje stručnog ispita koju imenuje ministar. Dakle, iz navedenih odredaba ZUP-a nesporno proizlazi da je apelant imao obavezu da polaže stručni ispit, a što je jedan od uvjeta propisanih za obavljanje poslova na koje je raspoređen. Pošto iz obrazloženja osporenih presuda dalje slijedi da je apelant sručni ispit polagao dva puta i da ga nije položio, 30. septembra i 26. novembra 2003. godine, a da ne spada u kategoriju zaposlenih iz člana 57. ZUP-a, kao ni člana 25. novog Pravilnika o polaganju stručnog ispita koji su oslobođeni polaganja stručnog ispita, to je tuženi, koristeći se svojim ovlaštenjima iz člana 112. stav 3. Zakona o administrativnoj službi, donio rješenje kojim je utvrđeno da apelantu prestaje radni odnos kod tuženog. Osim toga, članom 57. ZUP-a tačno je propisano da stručni ispit ne polažu lica sa položenim pravosudnim ispitom, magistri, doktori nauka i radnici zatečeni na radu u Ministarstvu koji na dan stupanja na snagu ovog zakona imaju više od 20 godina efektivnog staža na radu u organima državne uprave ili više od 30 godina penzijskog staža, a članom 58. stav 1. ekplicitno navedeno da policajci polažu stručni ispit po programu koji propisuje ministar, pred Komisijom koju imenuje ministar. Imajući u vidu navedeno, Ustavni sud podsjeća da iz obrazloženja osporenih presuda jasno proizlazi da je apelant zasnovao radni odnos kod tuženog 22. jula 1993. godine i da je raspoređen na poslove i radne zadatke policajca, te da je navedenim rješenjem propisana apelantova obaveza da polaže stručni ispit u roku od šest mjeseci. Prema tome, Ustavni sud smatra da je nesporno da je apelant imao obavezu da polaže stručni ispit, što je očigledno jedan od uvjeta propisanih i odredbama ZUP-a, dakle, što je bio i uvjet za obavljanje poslova na koje je raspoređen, pa se smatra logičnim zaključak da, u slučaju da taj ispit ne položi, ne ispunjava uvjete za obavljanje poslova na koje je raspoređen i, shodno tome, da mu je radni odnos zakonito prestao. Da apelant ne spada u kategoriju zaposlenika koji su oslobođeni polaganja stručnog ispita, osim članom 57. ZUP-a, propisano je i članom 25. novog Pravilnika o polaganju stručnog ispita na koju odredbu se apelant poziva u smislu da je, shodno njoj, oslobođen od polaganja navedenog ispita.

36. Prema tome, Ustavni sud smatra da presudama Okružnog i Vrhovnog suda nije arbitrarno primijenjeno materijalno pravo iz odredbe čl. 57, 58. stav 1. ZUP-a a ni odredbe člana 25. novog Pravilnika o polaganju stručnog ispita na koju se apelant poziva, u smislu da je, prema navedenoj odredbi Pravilnika, bio oslobođen polaganja stručnog ispita, što je, prema ocjeni Ustavnog suda, bio jedan od uvjeta koje je apelant bio dužan da ispunjava radi obavljanja poslova i radnih zadataka na koje je rapoređen.

37. Stoga, Ustavni sud zaključuje da u odnosu na ove apelantove navode nije povrijeđeno apelantovo pravo na pravično suđenje iz člana II/3.e) Ustava Bosne i Hercegovine i člana 6. stav 1. Evropske konvencije.

VIII. Zaključak

38. Ustavni sud zaključuje da postoji povreda prava na pravično suđenje iz člana II/3.e) Ustava Bosne i Hercegovine i člana 6. stav 1. Evropske konvencije u odnosu na "donošenje odluke u razumnom roku" u situaciji kada je postupak po apelantovom prijedlogu za zaštitu prava iz radnog odnosa trajao više od sedam godina.

39. Ustavni sud, također, zaključuje da ne postoji povreda prava na pravično suđenje u odnosu na ostale aspekte prava na pravično suđenje iz člana II/3.e) Ustava Bosne i Hercegovine i člana 6. stav 1. Evropske konvencije, jer materijalno pravo nije arbitrarno primijenjeno.

40. Na osnovu člana 61. st. 1, 2. i 3. Pravila Ustavnog suda, Ustavni sud je odlučio kao u dispozitivu ove odluke.

41. Prema članu VI/5. Ustava Bosne i Hercegovine, odluke Ustavnog suda su konačne i obavezujuće.

Predsjednica
Ustavnog suda Bosne i Hercegovine
Valerija Galić, s. r.